Połączenie przez przejęcie, jak wygląda procedura?

Połączenie spółek przez przejęcie jest jedną z odmian transformacji oraz łączenia się spółek uregulowaną w Kodeksie spółek handlowych. Polega ono, idąc za definicją kodeksową, na przeniesieniu całego majątku spółki (zwanej spółką przejmowaną) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca przyznaje wspólnikom spółki przejmowanej. Drugim obok połączenia przez przejęcie sposobem łącznie się spółek jest łączenie się spółek przez zawiązanie nowej spółki.

Jakie spółki mogą brać udział w połączeniu przez przejęcie?

Zgodnie z podstawową zasadą funkcjonującą przy łączeniu, spółki kapitałowe mogą łączyć się ze sobą oraz ze spółkami osobowymi. Spółka osobowa jednak, za wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej (a więc spółka jawna, partnerska, komandytowa), nie może być spółką przejmującą albo spółką nowo zawiązaną. Często występującym przykładem jest przejmowanie przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej będącej wspólnikiem tej spółki z o.o.

Spółki osobowe mogą łączyć się ze sobą tylko poprzez zawiązanie spółki kapitałowej (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, prosta spółka akcyjna) albo spółki komandytowo-akcyjnej albo przejęcie przez spółkę komandytowo-akcyjną. Nadto, w połączeniu mogą brać udział więcej niż dwie spółki, co oznacza, że spółka przejmująca może dokonać przejęcia więcej niż jednej spółki.

Należy również pamiętać, że nie może się łączyć spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości bez względu na jej formę prawną.

Cel i skutek połączenia spółek przez przejęcie

Skuteczne przeprowadzenie procesu połączenia spółek przez przejęcie prowadzi do sytuacji, w której majątek spółki przejmowanej przechodzi w drodze sukcesji uniwersalnej na spółkę przejmującą. Spółka przejmująca wstępuje co do zasady we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, zaś jej wspólnicy stają się wspólnikami spółki przejmującej otrzymując jej akcje bądź udziały. Połączenie przez przejęcie wywołuje skutek w chwili rejestracji połączenia w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W wyniku przejęcia, spółka przejmowana traci swój byt prawny, zostaje rozwiązana bez konieczności przeprowadzania postępowania likwidacyjnego w dniu wykreślenia jej z KRS.

Połączenie przez przejęcie

Łączenie się spółek przez przejęcie jest złożonym i czasochłonnym procesem wymagającym przygotowania szeregu dokumentów korporacyjnych oraz finansowych zgodnie z harmonogramem i we właściwej kolejności. Proces ten dzieli się co do zasady na 3 etapy:

1. etap menadżerski, czyli faza czynności przygotowawczych
2. etap czynności właścicielskich
3. etap rejestracji, rejestracja połączenia i ogłoszenie o połączeniu

W pierwszej kolejności jednak, zanim organy zarządcze przystąpią do przygotowywania całej dokumentacji transakcyjnej warto by dokonały badania prawnego spółki lub spółek przejmowanych czyli tzw. badania due diligence.

Co to jest badanie due dilligence?

Due diligence jest badaniem prawnym spółki poprzez dokonanie analizy jej dokumentacji będącej przedmiotem tego badania, korporacyjnej, finansowej, podatkowej i innej w zależności od charakteru prowadzonej działalności. Weryfikacji poddaje się zawierane przez spółkę umowy, wzorce umów, regulaminy, procedury funkcjonujące w spółce, przykładowo procedurę ochrony danych osobowych, przestrzeganie przepisów prawa pracy, fakt prowadzenia lub brania udziału w postępowaniach sądowych. Badaniu może podlegać całość dokumentacji lub określony zakres działalności interesujący audytora. Szczegółowy, odrębny audyt często dotyczy sfery podatkowej przedsiębiorstwa.

Badanie due diligence ma na celu zidentyfikowanie i oszacowanie ryzyka związanego z inwestycją, określenie struktury własnościowej, kosztów, rynku i przychodów, skutkiem czego można dokonać rzetelnej wyceny przedsiębiorstwa dla potencjalnego inwestora. Badanie due diligence przeprowadzane jest nie tylko w przypadku łączenia się spółek, ale również we wszystkich innych sytuacjach, gdy planowana jest transakcja na majątku  przedsiębiorstwa, np. w ramach sprzedaży jego udziałów, akcji, praw, czy też zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Procedura połączenia spółek przez przejęcie

Po dokonaniu analizy stanu prawnego spółki, w fazie menadżerskiej następuje podjęcie najważniejszych decyzji w zakresie połączenia, w szczególności uzgodnienie przez organy właścicielskie (zarząd, komplementariuszy lub wspólników) planu połączenia, czyli najbardziej istotnego dokumentu określającego główne zasady realizowanego połączenia. Co istotne w zależności od formy prawnej spółek biorących udział w połączeniu, zastosowanie będą miały różne przepisy KSH, jednak główne założenia połączenia pozostają takie same.

Plan połączenia powinien zawierać co najmniej:

• formę prawną, firmę i siedzibę każdej z łączących się spółek, sposób łączenia;
• stosunek wymiany udziałów lub akcji spółki przejmowanej na udziały lub akcje spółki przejmującej i wysokość ewentualnych dopłat pieniężnych, chyba że nie dochodzi do takiej wymiany;
• zasady dotyczące przyznania udziałów albo akcji w spółce przejmującej;
• dzień, od którego udziały albo akcje, o których mowa wyżej, uprawniają do uczestnictwa w zysku spółki przejmującej;
• prawa przyznane przez spółkę przejmującą wspólnikom oraz osobom szczególnie uprawnionym w spółce przejmowanej;
• szczególne korzyści dla członków organów łączących się spółek, a także innych osób uczestniczących w połączeniu, jeżeli takie zostały przyznane.

Do planu połączenia dołącza się nadto:

• projekt uchwał wszystkich łączących się spółek o ich połączeniu;
• projekt zmian umowy albo statutu spółki przejmującej;
• ustalenie wartości majątku spółki przejmowanej, na określony dzień w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie planu połączenia (w praktyce oznacza to, iż jeżeli przykładowo planujemy ogłosić plan połączenia w lipcu, dla spółki przejmowanej na określony dzień w czerwcu musi zostać sporządzone sprawozdanie finansowe);
• oświadczenie zawierające informację o stanie księgowym spółki sporządzoną dla celów połączenia na dzień, o którym mowa wyżej, przy wykorzystaniu tych samych metod i w takim samym układzie jak ostatni bilans roczny.

Uzgodniony plan połączenia powinien być ogłoszony nie później niż na miesiąc przed datą zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia, na którym ma być podjęta uchwała o połączeniu. Plan połączenia należy również zgłosić do właściwego sądu rejestrowego dla łączących się spółek. Co do zasady, plan połączenia powinien zostać poddany badaniu przez biegłego w zakresie poprawności i rzetelności, chyba że wszyscy wspólnicy każdej z łączących się spółek wyrazili zgodę na brak poddania planu połączenia badaniu biegłego (z pewnymi wyjątkami wynikającymi z kodeksu spółek handlowych). Brak dokonania badania przez biegłego znacznie przyspieszy całą procedurę łączenia się spółek.

Zarządy spółek lub wspólnicy prowadzący sprawy spółki (w zależności od jej formy prawnej) zobowiązane są dwukrotnie zawiadomić wspólników danej spółki o planowanym połączeniu. Pierwszego zawiadomienia dokonuje się, w przypadku łączenia się spółek  osobowych, nie później niż na sześć tygodni, a w przypadku spółek kapitałowych, nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem podjęcia uchwały o połączeniu, drugiego zaś w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie od daty pierwszego zawiadomienia.

Pozostałe etapy łączenia się spółek przez przejęcie

Etap właścicielski połączenia zakłada podjęcie przez organy właścicielskie (w zależności od formy prawnej spółek będzie to zgromadzenie wspólników, walne zgromadzenie lub zebranie wspólników) wszystkich łączących się spółek, uchwał w przedmiocie wyrażenia zgody na połączenie. Taka uchwała musi dla swej skuteczności zostać zaprotokołowana przez notariusza.

Po dokonaniu wszystkich wyżej wymienionych czynności, organy zarządcze spółek muszą zgłosić fakt dokonania połączenia we właściwym sądzie rejestrowym składając odpowiedni wniosek, do którego należy załączyć wszystkie wymagane załączniki.

Jak wskazano na wstępie, dniem skutecznego połączenia jest dopiero dzień rejestracji połączenia w KRS. W tym momencie bowiem, spółka przejmująca staje się następcą prawnym spółki lub spółek przejmowanych na zasadach sukcesji generalnej, spółki przejmowane tracą zaś swój byt prawny i winny zostać wykreślone z KRS. Sąd rejestrowy powinien dokonać wykreślenia z urzędu, często jednak spółka przejmowana pomimo iż nie funkcjonuje już w obrocie, dalej widnieje w KRS. Warto wówczas skierować do sądu rejestrowego pismo przypominające o dokonaniu połączenia ergo o konieczności wykreślenia spółki przejętej z KRS.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie spółki mogą uczestniczyć w połączeniu przez przejęcie?

Spółki kapitałowe mogą łączyć się ze sobą i ze spółkami osobowymi. Spółki osobowe (jawna, partnerska, komandytowa) nie mogą być spółkami przejmującymi, natomiast spółka komandytowo-akcyjna może.

Czy spółka w likwidacji lub upadłości może uczestniczyć w połączeniu?

Nie, w połączeniu nie może uczestniczyć spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości.

Jakie są główne etapy procedury połączenia?

Procedura dzieli się na etap menedżerski (przygotowanie dokumentacji), etap właścicielski (podjęcie uchwał przez organy właścicielskie) oraz etap rejestracji (zgłoszenie połączenia do sądu rejestrowego i wykreślenie spółki przejętej z KRS).

Kiedy majątek spółki przejmowanej przechodzi na spółkę przejmującą?

Przejęcie staje się skuteczne z chwilą rejestracji połączenia w Krajowym Rejestrze Sądowym, kiedy spółka przejmująca staje się następcą prawnym i przejmuje wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej.

Co powinien zawierać plan połączenia?

Plan połączenia powinien wskazywać formę prawną i siedzibę spółek, stosunek wymiany udziałów lub akcji, zasady ich przyznania, dzień uprawniający do uczestnictwa w zysku, prawa przyznane wspólnikom oraz informacje o stanie księgowym spółki.

Autor

Zuzanna Bokina-Kielbasa

Radca prawny, Managing Associate

Prawo korporacyjne i gospodarcze · Umowy · Ochrona danych osobowych

Specjalizuje się w korporacyjnej obsłudze podmiotów gospodarczych oraz ochronie danych osobowych. Wspomaga klientów kancelarii w przygotowywaniu wszelkiej dokumentacji korporacyjnej, w tym w rejestracji spółek handlowych oraz w dalszej rejestracji zmian, a także udziela bieżącego i kompleksowego doradztwa w zakresie prowadzonej działalności. Zapewnia doradztwo w przeprowadzaniu procesów transformacyjnych spółek handlowych, w tym w procesach przekształceń i połączeń. Przygotowuje oraz opiniuje umowy, regulaminy i…

Zobacz profil →