Kalkulator przedawnienia roszczeń
Wybierz rodzaj roszczenia i podaj dzień, od którego biegnie termin, a policzymy, kiedy termin przedawnienia upływa. Kalkulator stosuje regułę końca roku kalendarzowego dla terminów co najmniej dwuletnich i umie policzyć bieg od nowa po zdarzeniu przerywającym.
Co otrzymasz : dzień, z którego upływem termin się kończy, objaśnienie tego wyniku, rozpisane kroki obliczenia oraz stan roszczenia na dziś wraz z ostrzeżeniami tam, gdzie okoliczności ich wymagają.
Termin przedawnienia liczy się od dnia wymagalności roszczenia (art. 120 § 1 KC), a jego koniec przy terminach co najmniej dwuletnich przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 zdanie drugie KC). Kalkulator prowadzi to obliczenie krok po kroku, z podstawą przy każdym kroku, i pokazuje, co się zmienia, gdy bieg został przerwany (art. 123 § 1 i art. 124 KC).
Jak liczymy
- Data początkowa. Bierzemy dzień, od którego biegnie termin. Przy roszczeniach z art. 118 KC jest to dzień wymagalności roszczenia (art. 120 § 1 KC), a przy pozycjach, dla których tabela wskazuje własny moment początkowy, na przykład dzień oddania dzieła (art. 646 KC) albo dzień zwrotu rzeczy (art. 677 KC), ten właśnie dzień.
- Długość terminu. Wybór rodzaju roszczenia ustawia liczbę lat i podstawę prawną z tabeli poniżej. Ta sama tablica danych zasila listę wyboru i tabelę, więc obie nie mogą się rozjechać. Opcja „inny termin" pozwala wpisać liczbę lat z przepisu spoza zestawienia.
- Upływ liczony w latach. Termin upływa w dniu odpowiadającym dacie początkowej po wskazanej liczbie lat, a gdy takiego dnia w danym roku nie ma (29 lutego), w ostatnim dniu tego miesiąca.
- Reguła końca roku. Dla terminów co najmniej dwuletnich przesuwamy koniec na 31 grudnia (art. 118 zdanie drugie KC). Przy terminach krótszych niż dwa lata reguły nie stosujemy i mówimy o tym wprost w wyniku. Jest jeszcze trzeci przypadek: przy roszczeniu ze stosunku pracy termin ma podstawę w art. 291 § 1 Kodeksu pracy, a reguła końca roku wynika z Kodeksu cywilnego, więc kalkulator jej nie stosuje i zaznacza to jako kwestię do sprawdzenia.
- Przerwanie biegu. Po wskazaniu zdarzenia z art. 123 § 1 KC i jego daty liczymy cały termin od nowa od tej daty (art. 124 § 1 KC). Gdy bieg przerwała czynność w postępowaniu, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie się nie zakończy (art. 124 KC), więc wynik dostaje stan „obliczenie z ostrzeżeniem", a datę początkową trzeba wtedy przyjąć z dnia zakończenia postępowania.
- Stan wyniku. „Obliczenie" oznacza zwykły rachunek na podanych założeniach, „obliczenie z ostrzeżeniem" sygnalizuje pułapkę wskazaną przy wyniku, a „poza zakresem" pojawia się tam, gdzie uczciwy rachunek nie jest możliwy, na przykład przy roszczeniach z art. 118 KC wymagalnych przed reformą z 9 lipca 2018 r.
Czego narzędzie nie uwzględnia
- Zawieszenia biegu (art. 121 KC). Roszczenia dzieci przeciwko rodzicom, roszczenia między małżonkami, siła wyższa, mediacja i zawezwanie do próby ugodowej zawieszają bieg, a kalkulator liczy go bez przerw. Każdy okres zawieszenia przesuwa wynik w przyszłość i wymaga osobnej analizy.
- Uznania niewłaściwego i innych sporów o to, czy zdarzenie faktycznie przerwało bieg. Kalkulator przyjmuje na słowo, że wskazane zdarzenie z art. 123 § 1 KC nastąpiło i miało ten skutek. Czy dana czynność albo dane zachowanie dłużnika było uznaniem roszczenia, rozstrzyga się w sprawie, nie w kalkulatorze.
- Terminów szczególnych spoza tabeli. Zestawienie poniżej obejmuje najczęstsze przypadki. Dla pozostałych została opcja „inny termin", w której liczbę lat podajesz sam, a kalkulator nie sprawdza, czy odpowiada ona przepisowi.
- Drugiej granicy przy czynach niedozwolonych. Przy roszczeniu z art. 442¹ § 1 KC liczymy termin trzyletni od dnia dowiedzenia się o szkodzie i o sprawcy, a nie granicę dziesięciu lat od zdarzenia, którą tabela wskazuje obok. Nie liczymy też dolnych granic z art. 442¹ § 3 i § 4 KC, które przy szkodzie na osobie mogą przesunąć koniec przedawnienia poza te dziesięć lat: trzy lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a u osoby małoletniej dwa lata od uzyskania pełnoletności.
- Przepisów przejściowych reformy z 2018 r. Dla roszczeń z art. 118 KC wymagalnych przed 9 lipca 2018 r. kalkulator nie podaje daty, tylko odsyła do przepisów przejściowych; dla pozostałych terminów sprzed tej daty zwraca wynik z ostrzeżeniem.
- Skutków upływu terminu w konkretnej sprawie. Kalkulator podaje datę, a nie ocenę, czy roszczenie jest przedawnione. Wobec przedsiębiorcy potrzebny jest zarzut przedawnienia (art. 117 § 2 KC), wobec konsumenta skutek jest dalej idący (art. 117 § 2¹ KC).
Terminy przedawnienia w najczęstszych sprawach
Sześć lat i trzy lata z art. 118 Kodeksu cywilnego to reguła, od której przepisy szczególne odstępują częściej, niż się wydaje. Poniżej terminy, o które pytają klienci najczęściej, każdy z przepisem, w którym można to sprawdzić u źródła. Ta sama tabela zasila listę wyboru w kalkulatorze, więc wybór pozycji ustawia od razu długość terminu i jego podstawę.
| Roszczenie | Termin | Podstawa |
|---|---|---|
| Roszczenie majątkowe, gdy przepis szczególny nie stanowi inaczej | 6 lat | art. 118 KC |
| Roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej | 3 lata | art. 118 KC |
| Świadczenie okresowe (np. czynsz, odsetki, abonament) | 3 lata | art. 118 KC |
| Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem lub ugodą sądową | 6 lat | art. 125 § 1 KC |
| Świadczenie okresowe należne w przyszłości, stwierdzone orzeczeniem | 3 lata | art. 125 § 1 KC |
| Naprawienie szkody z czynu niedozwolonego | 3 lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie dłużej niż 10 lat od zdarzenia | art. 442¹ § 1 KC |
| Naprawienie szkody, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku | 20 lat od popełnienia przestępstwa | art. 442¹ § 2 KC |
| Sprzedaż dokonana w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy | 2 lata | art. 554 KC |
| Umowa o dzieło | 2 lata od oddania dzieła | art. 646 KC |
| Umowa zlecenia i podobne, wynagrodzenie osób trudniących się danymi czynnościami | 2 lata | art. 751 pkt 1 KC |
| Najem, o naprawienie szkody w rzeczy, zwrot nakładów lub nadpłaconego czynszu | 1 rok od zwrotu rzeczy | art. 677 KC |
| Umowa przewozu rzeczy | 1 rok od dostarczenia przesyłki | art. 792 KC |
| Roszczenie ze stosunku pracy | 3 lata | art. 291 § 1 Kodeksu pracy |
Terminy odczytane z tekstów jednolitych. Jeżeli Twoje roszczenie ma własny termin z przepisu szczególnego, wybierz w kalkulatorze opcję „inny termin" i wpisz liczbę lat.
Przerwanie a zawieszenie, czyli gdzie najczęściej myli się strony
To są dwa różne skutki i mylenie ich potrafi kosztować sprawę. Po przerwaniu przedawnienie biegnie od nowa, czyli licznik wraca do zera. Po zawieszeniu po prostu stoi, a potem biegnie dalej od miejsca, w którym stanął.
- każda czynność przed sądem, innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń albo przed sądem polubownym, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,
- uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Skutek: przedawnienie biegnie na nowo, a gdy przerwała je czynność w postępowaniu, nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie się nie zakończy (art. 124 KC). Oba te zdarzenia znajdziesz w kalkulatorze, w polu o zdarzeniu przerywającym bieg.
- roszczenia dzieci przeciwko rodzicom przez czas trwania władzy rodzicielskiej,
- roszczenia osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko opiekunowi lub kuratorowi,
- roszczenia jednego z małżonków przeciwko drugiemu przez czas trwania małżeństwa,
- siła wyższa, przez czas trwania przeszkody,
- roszczenia objęte umową o mediację, przez czas trwania mediacji,
- roszczenia objęte wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, przez czas trwania postępowania pojednawczego.
Tych zdarzeń kalkulator nie liczy, bo długość zawieszenia zależy od czasu trwania przeszkody albo postępowania.
Dwa ostatnie punkty warto zapamiętać osobno. Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej zawieszają bieg, a nie przerywają go, więc nie resetują licznika.
Skąd bierze się koniec roku kalendarzowego
Zdanie drugie art. 118 KC przesuwa koniec terminu przedawnienia na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Praktycznie znaczy to tyle, że roszczenie wymagalne 10 marca 2023 r., przedawniające się po trzech latach, przedawnia się 31 grudnia 2026 r., a nie 10 marca 2026 r. Wierzyciel dostaje więc resztę roku w prezencie, ale dłużnik dostaje razem z nim datę, której nie da się przeoczyć. Przy terminie rocznym, na przykład z umowy przewozu rzeczy, ta reguła nie działa i liczy się dzień odpowiadający dacie początkowej.
Najczęstsze pytania
Od kiedy liczy się termin przedawnienia?
Dlaczego kalkulator przesuwa koniec terminu na 31 grudnia?
Czy mediacja przerywa bieg przedawnienia?
Co przerywa bieg przedawnienia?
Czy kalkulator uwzględnia przerwanie biegu przedawnienia?
Co się dzieje, gdy roszczenie się przedawni?
Czytaj dalej
Sprawy tego rodzaju prowadzi kancelaria:
Narzędzie ma charakter pomocniczy i edukacyjny, a jego wynik nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W sprawach indywidualnych, w szczególności gdy w grę wchodzą terminy procesowe lub opłaty od środków zaskarżenia, skonsultuj się z prawnikiem. Kancelaria HWW nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte wyłącznie na podstawie wyniku narzędzia.