Obrót gazem ziemnym stanowi działalność gospodarczą reglamentowaną, wymagającą uzyskania stosownego zezwolenia administracyjnego przed jej podjęciem. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r., Prawo energetyczne nakłada na przedsiębiorców zamierzających prowadzić hurtowy lub detaliczny handel paliwami gazowymi obowiązek uzyskania koncesji na obrót paliwami gazowymi (OPG), wydawanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Jeżeli przedsiębiorca zamierza dodatkowo handlować gazem ziemnym z zagranicą zobowiązany jest uzyskać odrębną koncesję na obrót gazem ziemnym z zagranicą (OGZ). Obie koncesje pozostają ze sobą powiązane: uzyskanie OGZ jest możliwe wyłącznie przez podmiot posiadający już ważną koncesję OPG. Ustawa przewiduje przy tym wyłączenia spod obowiązku koncesyjnego, m.in. dla obrotu dokonywanego na giełdzie towarowej przez uprawnione podmioty czy dla obrotu skroplonym gazem ziemnym dostarczonym z zagranicy w punkcie dostawy do terminalu regazyfikacyjnego w Świnoujściu.
Warunki uzyskania koncesji, przesłanki z art. 33 Prawa energetycznego
Prezes URE udziela koncesji wnioskodawcy, który spełnia warunki określone w art. 33 ust. 1 Prawa energetycznego. Przede wszystkim wymagane jest, aby podmiot ubiegający się o koncesję miał siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Wnioskodawca musi dysponować środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności objętej wnioskiem, a jego sytuacja finansowa musi zapewniać możliwość wywiązania się z zobowiązań wobec odbiorców. Istotne znaczenie ma również tzw. rękojmia należytego wykonywania działalności, organ koncesyjny bada, czy wnioskodawca i osoby kierujące przedsiębiorstwem nie byli skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwa mające związek z wykonywaną działalnością gospodarczą. Zgodnie z Prawem energetycznym koncesja nie może zostać wydana m.in. podmiotowi, któremu w ciągu ostatnich trzech lat cofnięto koncesję z przyczyn określonych w art. 41 ust. 3 Prawa energetycznego, jak rażące naruszenie warunków koncesji, ani podmiotowi wykreślonemu z rejestru działalności regulowanej w tym samym trybie.
Wniosek o udzielenie koncesji, wymagane elementy i dokumenty
Wniosek o udzielenie koncesji kieruje się do Prezesa URE, a jego kompletność warunkuje wszczęcie postępowania administracyjnego. Dopiero wniosek zawierający wszystkie wymagane informacje i dokumenty skutkuje formalnym wszczęciem postępowania. Wniosek powinien zawierać: oznaczenie wnioskodawcy wraz z adresem siedziby lub miejsca zamieszkania, określenie przedmiotu i zakresu planowanej działalności, informacje o dotychczasowej działalności wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe z ostatnich trzech lat (jeżeli podmiot prowadził wcześniej działalność gospodarczą), wskazanie okresu, na jaki ma być udzielona koncesja z datą planowanego rozpoczęcia działalności, opis środków, jakimi wnioskodawca dysponuje w celu prawidłowego wykonywania działalności, a także numer KRS lub numer NIP.
Dokumenty sporządzone w języku obcym wymagają tłumaczenia przysięgłego na język polski. Do URE należy składać oryginały lub odpisy dokumentów poświadczone przez notariusza bądź przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Prezes URE może uzależnić udzielenie koncesji od złożenia zabezpieczenia majątkowego na poczet ewentualnych roszczeń osób trzecich, w tym szkód w środowisku, mogących powstać wskutek niewłaściwego prowadzenia działalności objętej koncesją.
Przebieg postępowania i termin rozpatrzenia wniosku
Postępowanie koncesyjne prowadzone jest przez Prezesa URE jako organ koncesyjny w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Załatwienie sprawy powinno nastąpić niezwłocznie, a w przypadkach wymagających postępowania wyjaśniającego, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania. Dla spraw szczególnie skomplikowanych termin ten wynosi dwa miesiące.
Decyzja koncesyjna jest wydawana w formie pisemnej. Przedsiębiorcy, któremu odmówiono udzielenia koncesji, przysługuje odwołanie, składane za pośrednictwem URE, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Alternatywą dla bezpośredniego ubiegania się o koncesję jest tzw. promesa koncesji (art. 43 Prawa energetycznego), czyli przyrzeczenie jej udzielenia wydawane przez Prezesa URE. Promesa jest szczególnie użyteczna na etapie pozyskiwania finansowania, ponieważ stanowi dla instytucji finansowych potwierdzenie, że spółka spełnia warunki do uzyskania zezwolenia. Okres ważności promesy wynosi co najmniej sześć miesięcy, a w czasie jej obowiązywania Prezes URE nie może odmówić udzielenia koncesji na działalność nią objętą.
Czas obowiązywania i wpis do rejestru
Koncesja udzielana jest na czas oznaczony, nie krótszy niż dziesięć lat i nie dłuższy niż pięćdziesiąt lat. Na wniosek przedsiębiorcy może zostać wydana na krótszy okres. Po udzieleniu zezwolenia Prezes URE wpisuje przedsiębiorcę do prowadzonego przez siebie rejestru. Koncesja na obrót gazem ziemnym z zagranicą wygasa z mocy prawa, jeżeli przedsiębiorstwo przez kolejnych dwanaście miesięcy nie dokona żadnego obrotu gazem ziemnym z zagranicą (art. 42b Prawa energetycznego).
Obowiązki regulacyjne po uzyskaniu koncesji
- Opłata koncesyjna
Po udzieleniu koncesji przedsiębiorca jest zobowiązany do obliczania i opłacania corocznej opłaty koncesyjnej, płatnej do 15 kwietnia każdego roku. Jej wysokość jest uzależniona od przychodów osiągniętych w ramach działalności objętej koncesją.
Obowiązki sprawozdawcze i ewidencja księgowa (art. 44 Prawa energetycznego)
Każde przedsiębiorstwo energetyczne prowadzące obrót paliwami gazowymi jest obowiązane prowadzić ewidencję księgową w sposób umożliwiający odrębne obliczenie kosztów i przychodów, zysków i strat dla poszczególnych rodzajów wykonywanej działalności. Dotyczy to w szczególności wyodrębnienia kosztów stałych i zmiennych oraz przychodów z tytułu obrotu paliwami gazowymi w odniesieniu do poszczególnych grup odbiorców określonych w taryfie. Obowiązek ten służy zapewnieniu równoprawnego traktowania odbiorców i wyeliminowaniu niedozwolonego subsydiowania skrośnego między poszczególnymi segmentami działalności.
Taryfy dla paliw gazowych (art. 45, 47 Prawa energetycznego)
Przedsiębiorstwo energetyczne prowadzące obrót gazem ziemnym z odbiorcami taryfowymi jest zobowiązane ustalać taryfy kalkulowane w sposób zapewniający pokrycie uzasadnionych kosztów działalności, w tym uzasadniony zwrot z zaangażowanego kapitału, ochronę odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen oraz równoprawne traktowanie poszczególnych grup odbiorców. Taryfy podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE, który bada ich zgodność z przepisami ustawy i wydanymi na jej podstawie rozporządzeniami. Szczegółowe zasady kształtowania i kalkulacji taryf dla paliw gazowych oraz zasady rozliczeń określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi wydane na podstawie art. 46 Prawa energetycznego.
Obowiązek utrzymywania zapasów obowiązkowych (dotyczy koncesji OGZ)
Przedsiębiorca posiadający koncesję na obrót gazem ziemnym z zagranicą jest obowiązany utrzymywać obowiązkowe zapasy gazu ziemnego i zapewniać ich dostępność zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego.
Dywersyfikacja dostaw i bezpieczeństwo energetyczne
Przedsiębiorstwo posiadające koncesję OGZ jest ponadto zobowiązane do dywersyfikacji źródeł dostaw gazu ziemnego z zagranicy. Prezes URE przy wydawaniu koncesji na obrót gazem ziemnym z zagranicą uwzględnia kryteria dywersyfikacji źródeł gazu oraz bezpieczeństwa energetycznego.
Jak możemy pomóc?
Prowadzenie działalności w sektorze gazowym wymaga nie tylko jednorazowego uzyskania wymaganej koncesji, ale również bieżącego monitorowania i wypełniania rozbudowanych obowiązków regulacyjnych. Kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie na każdym etapie tego procesu, od przygotowania i złożenia wniosku koncesyjnego, przez reprezentację w postępowaniu przed Prezesem URE, po bieżące doradztwo w zakresie obowiązków wynikających z Prawa energetycznego. Zapraszamy do kontaktu.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie koncesje są wymagane na obrót gazem ziemnym?
Obrót paliwami gazowymi wymaga koncesji na obrót paliwami gazowymi (OPG), wydawanej przez Prezesa URE. Jeżeli przedsiębiorca zamierza dodatkowo handlować gazem ziemnym z zagranicą, musi uzyskać odrębną koncesję na obrót gazem ziemnym z zagranicą (OGZ), przy czym OGZ może uzyskać wyłącznie podmiot posiadający już ważną koncesję OPG.
Na jaki okres udzielana jest koncesja na obrót gazem?
Koncesja udzielana jest na czas oznaczony, nie krótszy niż dziesięć lat i nie dłuższy niż pięćdziesiąt lat. Na wniosek przedsiębiorcy może zostać wydana na okres krótszy.
Ile trwa rozpatrzenie wniosku o koncesję?
Postępowanie prowadzi Prezes URE w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Załatwienie sprawy powinno nastąpić niezwłocznie, a w przypadkach wymagających postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania; dla spraw szczególnie skomplikowanych termin ten wynosi dwa miesiące.
Czy od odmowy udzielenia koncesji przysługuje odwołanie?
Tak. Przedsiębiorcy, któremu odmówiono udzielenia koncesji, przysługuje odwołanie składane za pośrednictwem URE w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Na etapie pozyskiwania finansowania pomocna bywa też promesa koncesji (art. 43 Prawa energetycznego), ważna co najmniej sześć miesięcy.
Jakie obowiązki ma przedsiębiorca po uzyskaniu koncesji?
Do najważniejszych należą: coroczna opłata koncesyjna płatna do 15 kwietnia, prowadzenie ewidencji księgowej umożliwiającej odrębne rozliczenie działalności (art. 44 Prawa energetycznego) oraz, w przypadku odbiorców taryfowych, ustalanie taryf (art. 45 i 47 Prawa energetycznego). Posiadacz koncesji OGZ dodatkowo utrzymuje obowiązkowe zapasy gazu ziemnego i zapewnia dywersyfikację dostaw.
Specjalizuje się w prawie cywilnym, handlowym i gospodarczym. W dziale korporacyjnym i energetycznym jej działania opierają się głównie na obsłudze korporacyjnej spółek, opiniowaniu i przygotowywaniu umów handlowych, sporządzaniu pism procesowych i pozaprocesowych oraz przygotowywaniu analiz i opinii prawnych, w szczególności ze sfery prawa gospodarczego i prawa energetycznego. Dysponuje doświadczeniem zawodowym również w zakresie postępowań administracyjnych oraz cywilnych, które zdobywała w warszawskich…
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
