Czym zatem jest podpis wystawcy weksla?
Podpis to graficzne oznaczenie, które identyfikuje wystawcę weksla. Powinien on składać się z imienia i nazwiska, a przynajmniej z nazwiska, zgodnie z interpretacją Sądu Najwyższego zawartą w uchwale z dn. 30.12.1993 r., III CZP 146/93, OSN 1994, Nr 5, poz. 94.
Podpis składający się z nazwiska może być wyrażony w sposób pełny lub skrócony, z pominięciem niektórych liter. Powyższe prowadzi do wniosku, że nie ma obowiązku składania podpisu w sposób czytelny. Kluczowym aspektem jest to, że podpis musi być charakterystyczny dla danej osoby podpisanej, a więc taki, którym posługuje się ona przy podpisywaniu innych dokumentów. Skutecznie naniesionym podpisem będzie więc taki, który jest powtarzalny i pozwala na identyfikację osoby, od której pochodzi (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2016 r., II CSK 518/15). Podpisem nie będzie jednak np. parafa, która może składać się z pojedynczej litery lub znaku graficznego, nie posiadając jednocześnie cech identyfikujących osobę składającej parafę. Pomimo częstych podobieństw parafy i podpisu, to co je rozróżnia to przede wszystkim ich funkcja, parafa ma potwierdzać zapoznanie się osoby z treścią dokumentu, potwierdzenie złożonych oświadczeń woli. W przeciwieństwie do parafy, podpis na wekslu wystawcy ma zatem formę woli zaciągnięcia zobowiązania wekslowego.
Podpis na wekslu, obowiązek umieszczenia podpisu własnoręcznego
Kolejną cechą podpisu wystawcy weksla jest obowiązek umieszczenia podpisu własnoręcznego. De lege lata nie ma możliwości podpisania weksla własnego podpisem kwalifikowanym (co niektórzy próbują forsować wobec treści art. 781. k.c.). Brak możliwości złożenia podpisu kwalifikowanego na wekslu uzasadnia fakt, że ustawa Prawo wekslowe w swej treści odnosi się bezpośrednio do „papierowej” wersji weksla różnicując np. awers i rewers weksla, a także ze względu na fakt, że każda kopia dokumentu podpisanego podpisem kwalifikowanym stanowi jego oryginał. Powyższe mogłoby doprowadzić do ryzyka związanego z „niekończącym” się indosowaniem tego samego weksla, braku możliwości przedłożenia przez powoda do pozwu oryginału weksla, czy też w jaki sposób miałby nastąpić zwrot weksla po spełnieniu zobowiązania zabezpieczonego rzeczonym wekslem.
Jeśli chodzi o podpisy składane w imieniu spółek prawa handlowego, kluczowym jest właściwe ustalenie zakresu tych podpisów. Podpis wystawcy weksla, którym jest spółka, powinien więc obejmować firmę spółki (powinien być pod oznaczeniem firmy). W innym przypadku, np. w sytuacji oznaczenia firmy spółki pod podpisem, może okazać się, że weksel wystawiony został nie przez spółkę, a przez osobę fizyczną, która miała występować w roli osoby reprezentującej spółkę (są sytuacje, w których to nie spółka będzie odpowiadała wekslowo, a jej członek zarządu, prokurent, czy wspólnik). Ma to więc kolosalne znaczenie z punktu widzenia osoby odpowiedzialnej wekslowo za zobowiązania.
Podpis z tyłu weksla, czyli co oznacza podpis na odwrocie dokumentu
Podpis wystawcy to nie jedyny podpis, jaki może znaleźć się na wekslu, a miejsce jego złożenia zmienia jego znaczenie. Podpis umieszczony na odwrocie weksla najczęściej nie jest podpisem wystawcy, tylko indosem, czyli oświadczeniem o przeniesieniu praw z weksla na inną osobę.
Prawo wekslowe wiąże z odwrotną stroną dokumentu konkretny skutek. Indos może ograniczać się do samego podpisu indosanta, bez wskazania, na kogo prawa przechodzą, i wtedy nazywany jest indosem in blanco. Ustawa stanowi, że
Indos może nie wymieniać indosatarjusza lub może ograniczać się tylko do podpisu indosanta (indos in blanco). W tym przypadku indos jest ważny tylko, jeżeli został napisany na odwrotnej stronie wekslu lub na przedłużku.
Sam podpis na odwrocie jest więc dla indosu in blanco jedyną dopuszczalną formą, a ten sam podpis złożony na przedniej stronie takiego skutku nie wywoła. Konsekwencja jest poważna, bo zgodnie z art. 14 Prawa wekslowego indos przenosi wszystkie prawa z weksla.
Podpis na wekslu może też oznaczać poręczenie wekslowe, po łacinie aval, czyli przystąpienie do cudzego długu wekslowego. Zgodnie z art. 30 Prawa wekslowego zapłatę weksla można zabezpieczyć poręczeniem wekslowym co do całości sumy wekslowej lub co do jej części. Poręczyciel wekslowy odpowiada za cudzy dług własnym majątkiem, dlatego złożenie podpisu na wekslu „dla porządku” bywa najkosztowniejszym podpisem w całej transakcji.
To, czy konkretny podpis jest indosem, poręczeniem, czy podpisem wystawcy, wynika z jego umiejscowienia i z towarzyszących mu zwrotów na dokumencie. Ogólny opis nie zastąpi tu oceny konkretnego weksla, dlatego przy sporze o to, kto i za co odpowiada, oglądamy oryginał dokumentu, a nie jego opis.
Jak widać, podpis na wekslu może stwarzać problemy i powodować kluczowe implikacje, od nieważności weksla (przy niewłaściwym złożeniu podpisu) przez odpowiedzialność podmiotu, który nie miał zamiaru wystawiać weksla.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej związanej z tematyką weksli lub inną sprawą, skorzystaj z usług Kancelarii HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy podpis na wekslu musi być czytelny i pełny?
Podpis nie musi być czytelny ani pisany w całości, wystarczy, że jest powtarzalny i pozwala na identyfikację osoby go składającej. Może to być nazwisko zapisane w całości lub w skróconej formie, pod warunkiem że jest charakterystyczne dla danego wystawcy. Kluczowe jest, aby znak ten służył do zaciągnięcia zobowiązania wekslowego, a nie tylko potwierdzenia zapoznania się z treścią dokumentu.
Co oznacza podpis z tyłu weksla?
Podpis na odwrocie weksla najczęściej jest indosem, czyli oświadczeniem o przeniesieniu praw z weksla na inną osobę. Prawo wekslowe stanowi, że indos ograniczony do samego podpisu indosanta, nazywany indosem in blanco, jest ważny tylko wtedy, gdy został napisany na odwrotnej stronie weksla lub na przedłużku. Podpis na odwrocie może też oznaczać poręczenie wekslowe. O tym, z czym mamy do czynienia, rozstrzyga umiejscowienie podpisu i towarzyszące mu zwroty na konkretnym dokumencie.
Czy weksel można podpisać elektronicznie, podpisem kwalifikowanym?
Nie, weksel musi być podpisany własnoręcznie, a podpis kwalifikowany nie jest do tego celu dopuszczalny. Wynika to z faktu, że ustawa Prawo wekslowe odnosi się do papierowej wersji dokumentu, co uniemożliwia stosowanie rozwiązań cyfrowych. Podpisanie weksla podpisem kwalifikowanym mogłoby prowadzić do problemów z identyfikacją oryginału i niekończącym się indosowaniem tego samego dokumentu.
Jak powinien wyglądać podpis spółki na wekslu?
Podpis wystawcy, którym jest spółka, powinien obejmować firmę spółki i znajdować się pod jej oznaczeniem. Nieprawidłowe ułożenie tych elementów, na przykład umieszczenie firmy pod podpisem, może skutkować uznaniem, że weksel wystawiła osoba fizyczna reprezentująca spółkę, a nie sama spółka. W takiej sytuacji to członek zarządu lub wspólnik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności wekslowej, a nie podmiot prawny.
Czy parafa może zastępować podpis na wekslu?
Parafa nie może zastępować podpisu na wekslu, ponieważ jej funkcją jest jedynie potwierdzenie zapoznania się z treścią dokumentu. Podpis wekslowy musi natomiast wyrażać wolę zaciągnięcia zobowiązania wekslowego i być charakterystyczny dla osoby go składającej. Znak graficzny lub pojedyncza litera nie spełniają wymogów identyfikacyjnych niezbędnych do ważności dokumentu.
Nie wiesz, czy to Twój przypadek?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Praktyka obejmuje prawo gospodarcze i cywilne, z szczególnym naciskiem na prowadzenie sporów sądowych. Posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego oraz gospodarczego, w tym z zakresu sporów korporacyjnych. Prowadził obsługę windykacji B2B dla podmiotów z branży automotive oraz e-commerce. Swoje doświadczenie powiększał pracując w renomowanych warszawskich kancelariach.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
