Co istotne, uruchomienie sprzedaży rezerwowej następuje z mocy prawa, odbiorca nie musi podejmować żadnych działań, a ciągłość dostaw zostaje zachowana. Mechanizm ten działa niejako automatycznie w tle, chroniąc odbiorcę przed sytuacją, w której z dnia na dzień zostałby pozbawiony dostępu do energii lub gazu.
Jak wyglądały zasady sprzedaży rezerwowej energii elektrycznej przed 1 lipca 2025 r.?
Przed wejściem w życie zmian z dniem 1 lipca 2025 r. to na odbiorcy spoczywał obowiązek samodzielnego wskazania sprzedawcy rezerwowego. Wyboru dokonywało się zazwyczaj przy zawieraniu umowy sprzedaży energii elektrycznej lub umowy kompleksowej, spośród podmiotów figurujących na listach publikowanych przez operatorów systemów dystrybucyjnych. W praktyce oznaczało to, że przedsiębiorca podpisujący umowę na dostawy prądu czy gazu musiał jednocześnie zdecydować, kto przejmie dostawy w sytuacji awaryjnej.
Jeżeli odbiorca nie dokonał takiego wyboru operator systemu dystrybucyjnego zawierał umowę sprzedaży rezerwowej „z urzędu”, czyli z podmiotem domyślnie wyznaczonym na danym obszarze. System ten, choć zapewniał formalną ochronę, wymagał od odbiorców aktywności i świadomego zarządzania relacjami ze sprzedawcami energii.
W przypadku uruchomienia sprzedaży rezerwowej to właśnie operator systemu dystrybucyjnego (OSD) pełnił rolę koordynatora całego procesu. Jeżeli odbiorca chciał zakończyć sprzedaż rezerwową i przejść do wybranego przez siebie dostawcy, musiał wypowiedzieć umowę z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia, skutecznego na koniec miesiąca kalendarzowego, co w praktyce mogło oznaczać nawet kilka tygodni funkcjonowania na niekorzystnych warunkach cenowych.
Co się zmieniło od 1 lipca 2025 r.?
Nowelizacja ustawy, Prawo energetyczne, powiązana z uruchomieniem Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE), przyniosła szereg istotnych zmian w mechanizmie sprzedaży rezerwowej energii elektrycznej. Zmiany te dotyczą zarówno samego sposobu wyznaczania sprzedawcy rezerwowego, jak i procedury informowania odbiorcy oraz warunków rozwiązania umowy.
Przede wszystkim, od 1 lipca 2025 r. odbiorca nie musi już samodzielnie wskazywać sprzedawcy rezerwowego energii elektrycznej. Funkcję tę pełni sprzedawca zobowiązany, wyznaczony przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na obszarze danego operatora systemu dystrybucyjnego. Informacje o tym, który konkretnie podmiot pełni funkcję sprzedawcy zobowiązanego na danym terenie, dostępne są na stronach internetowych poszczególnych operatorów dystrybucyjnych.
Drugą fundamentalną zmianą jest przeniesienie roli koordynatora procesu z operatora systemu dystrybucyjnego na Operatora Informacji Rynku Energii (OIRE), działającego w ramach CSIRE. To właśnie OIRE przekazuje sprzedawcy rezerwowemu informację o konieczności uruchomienia sprzedaży rezerwowej.
Istotnej zmianie uległy także warunki rozwiązania umowy sprzedaży rezerwowej. W poprzednim stanie prawnym obowiązywał miesięczny okres wypowiedzenia skuteczny na koniec miesiąca kalendarzowego. Obecnie odbiorca może wypowiedzieć umowę z zachowaniem 7-dniowego okresu wypowiedzenia. Co więcej, umowa rozwiązuje się automatycznie z chwilą zawarcia przez odbiorcę umowy z nowym, wybranym przez siebie sprzedawcą, bez konieczności składania odrębnego wypowiedzenia.
Zmiany w powyższym mechanizmie sprzedaży rezerwowej energii elektrycznej obejmują podmioty, które dołączą do CSIRE, termin zakończenia wdrażania systemu zaplanowano na dzień 19 października 2026 r.
A co z gazem ziemnym?
Opisane powyżej zmiany związane z uruchomieniem CSIRE dotyczą wyłącznie sprzedaży rezerwowej energii elektrycznej (art. 5ac, 5ad Prawa energetycznego). W przypadku gazu ziemnego obowiązuje odrębny reżim prawny, uregulowany w art. 5aa, 5ab Prawa energetycznego, który nie uległ zmianie w związku z wdrożeniem CSIRE.
W modelu gazowym to odbiorca końcowy samodzielnie wskazuje sprzedawcę rezerwowego spośród podmiotów ujętych na liście publikowanej przez operatora systemu dystrybucyjnego. Wyboru dokonuje się przy zawieraniu umowy, upoważniając jednocześnie operatora do zawarcia umowy rezerwowej w imieniu i na rzecz odbiorcy w przypadku zaprzestania dostaw przez dotychczasowego sprzedawcę.
Koordynatorem procesu uruchomienia sprzedaży rezerwowej gazu pozostaje operator systemu dystrybucyjnego. To OSD informuje odbiorcę o zawarciu umowy rezerwowej w terminie 5 dni. Odbiorca może wypowiedzieć umowę sprzedaży rezerwowej gazu z zachowaniem 7-dniowego okresu wypowiedzenia, bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Przedsiębiorca korzystający zarówno z energii elektrycznej, jak i z gazu ziemnego powinien mieć zatem świadomość, że w razie problemów z dostawcą procedura uruchomienia sprzedaży rezerwowej będzie przebiegać według dwóch różnych modeli prawnych.
Kiedy sprzedaż rezerwowa energii elektrycznej nie zostanie uruchomiona?
Mechanizm sprzedaży rezerwowej, mimo swojego automatycznego charakteru, nie zadziała w każdej sytuacji. Przepisy przewidują szereg wyjątków, o których przedsiębiorcy powinni wiedzieć. Sprzedaż rezerwowa energii elektrycznej nie zostanie uruchomiona m.in. wówczas, gdy odbiorca korzysta z przedpłatowej formy rozliczeń i dwukrotnie w ciągu dwunastu miesięcy zalegał z płatnością, gdy dostawy energii zostały wstrzymane z przyczyn związanych z bezpieczeństwem sieci, gdy odbiorca nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, do której energia jest dostarczana, a także gdy odbiorca już korzysta ze sprzedaży rezerwowej u innego sprzedawcy. Przesłanką wyłączającą są również zaległości płatnicze wobec operatora systemu dystrybucyjnego przekraczające 30 dni.
Co powinien zrobić przedsiębiorca?
Z perspektywy przedsiębiorcy kluczowe jest rozróżnienie dwóch reżimów prawnych. W przypadku energii elektrycznej od 1 lipca 2025 r. sprzedawcą rezerwowym jest sprzedawca, który na obszarze dystrybutora, do sieci którego przyłączony jest dany odbiorca, pełni funkcję sprzedawcy zobowiązanego , przedsiębiorca nie musi dokonywać samodzielnego wyboru. W przypadku gazu ziemnego obowiązek samodzielnego wskazania sprzedawcy rezerwowego nadal spoczywa na odbiorcy, który dokonuje tego wyboru w umowie dystrybucyjnej lub kompleksowej. Niezależnie od rodzaju paliwa lub energii, warto zweryfikować, czy aktualne nadal obowiązują, wygaśnięcie umowy może automatycznie uruchomić sprzedaż rezerwową na niekorzystnych cenowo warunkach. W przypadku energii elektrycznej cena rezerwowa może sięgać trzykrotności średniej ceny rynkowej za poprzedni kwartał. Zatem, priorytetem powinno być wówczas jak najszybsze zawarcie umowy z wybranym sprzedawcą na warunkach rynkowych.
Specjalizuje się w prawie cywilnym, handlowym i gospodarczym. W dziale korporacyjnym i energetycznym jej działania opierają się głównie na obsłudze korporacyjnej spółek, opiniowaniu i przygotowywaniu umów handlowych, sporządzaniu pism procesowych i pozaprocesowych oraz przygotowywaniu analiz i opinii prawnych, w szczególności ze sfery prawa gospodarczego i prawa energetycznego. Dysponuje doświadczeniem zawodowym również w zakresie postępowań administracyjnych oraz cywilnych, które zdobywała w warszawskich…
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
