Taryfy regulowane a rynek otwarty
Polskie prawo energetyczne przewiduje dwa reżimy cenowe dla odbiorców energii elektrycznej. Pierwszy obejmuje podmioty objęte taryfami zatwierdzonymi przez Prezesa URE, to przede wszystkim gospodarstwa domowe, dla których sprzedawca z urzędu stosuje ceny regulowane. Drugi reżim to rynek otwarty, na którym funkcjonuje zdecydowana większość przedsiębiorców.
Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne Prezes URE może zwolnić przedsiębiorstwa energetyczne z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia, jeżeli działają w warunkach rzeczywistej konkurencji. Cena energii elektrycznej dla przedsiębiorcy jest więc co do zasady wynikiem negocjacji handlowych, a nie administracyjnie ustalonego cennika.
Opłaty dystrybucyjne jako element regulowany
Wyjątkiem istotnym z praktycznego punktu widzenia są opłaty dystrybucyjne pobierane przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD). Ponieważ sieć dystrybucyjna jest monopolem naturalnym i odbiorca nie ma możliwości wyboru innego operatora, opłaty za jej użytkowanie są w całości regulowane przez Prezesa URE. Żaden przedsiębiorca, niezależnie od skali działalności, nie może negocjować tych stawek indywidualnie. Jedyną zmienną pozostaje przypisanie do odpowiedniej grupy taryfowej, która zależy od parametrów technicznych przyłącza (poziom napięcia, moc umowna) i przekłada się na konkretną wysokość opłat.
Struktura ceny energii, co jest negocjowalne?
Rachunek za energię elektryczną składa się z kilku elementów o różnym charakterze. Odróżnienie składników rynkowych od regulowanych jest warunkiem świadomej negocjacji.
- Cena za energię , element w pełni negocjowany na rynku, kształtowany przez kontrakty bilateralne lub zakup na Towarowej Giełdzie Energii (TGE).
- Opłata dystrybucyjna , składnik regulowany taryfą OSD, bez możliwości negocjacji.
- Opłata OZE i kogeneracyjna , należności o charakterze publicznoprawnym, ustalane corocznie przez Prezesa URE, niepodlegające negocjacjom.
- Akcyza , podatek ustalony ustawowo.
- Opłata mocowa , jej wysokość zależy przede wszystkim od poboru energii w określonych godzinach szczytowych (tzw. godziny obrysowe); świadome zarządzanie profilem poboru w tych godzinach może ją obniżyć.
Realna negocjacja dotyczy zatem przede wszystkim ceny energii jako towaru. To ona powinna być głównym przedmiotem rozmów z dostawcą.
Elementy umowy sprzedaży energii istotne na etapie negocjacji
Formuła cenowa
Przedsiębiorca powinien ustalić, czy cena jest stała, indeksowana do notowań TGE, czy oparta na innej formule rynkowej. Cena stała daje bezpieczeństwo budżetowe. Cena zmienna daje szansę na niższy koszt przy korzystnych warunkach rynkowych, ale wiąże się również z ryzykiem wzrostu.
Moc umowna i profil poboru
Zawyżona moc umowna generuje niepotrzebne koszty stałe, zbyt niska może skutkować karą za jej przekroczenie. Moc należy dobrać do rzeczywistego zapotrzebowania na podstawie historii pomiarów.
Czas trwania umowy
Umowy krótsze (6-12 miesięcy) zapewniają elastyczność, dłuższe (2-3 lata) dają stabilność ceny. Wybór zależy od strategii zakupowej przedsiębiorcy i oczekiwań co do kierunku zmian cen rynkowych.
Warunki zmiany ceny i wypowiedzenia
Jeżeli umowa przewiduje jednostronne prawo sprzedawcy do podwyższenia ceny, zasadne jest wynegocjowanie odpowiadającego mu prawa odbiorcy do odstąpienia od umowy. Brak takiego mechanizmu stawia przedsiębiorcę w niekorzystnej pozycji w przypadku istotnego wzrostu cen.
Prawa odbiorcy końcowego na rynku energii
Prawo energetyczne przyznaje przedsiębiorcom szereg uprawnień, które mogą być skutecznie wykorzystane w relacji z dostawcą energii.
- Prawo do zmiany sprzedawcy, odbiorca ma prawo w każdym czasie zmienić sprzedawcę energii bez konieczności zmiany OSD obsługującego punkt poboru. Procedura zmiany jest sformalizowana i prowadzona za pośrednictwem OSD.
- Prawo do reklamacji i rozstrzygania sporów, w przypadku sporu z dostawcą odbiorca może na podstawie art. 31d Prawa energetycznego skierować sprawę do Koordynatora do spraw negocjacji przy Prezesie URE (postępowanie mediacyjne) lub dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym.
- Prawo do informacji, sprzedawca ma ustawowy obowiązek informowania o warunkach umowy, taryfach i planowanych zmianach cen. Brak tej informacji lub jej wprowadzający w błąd charakter może stanowić podstawę zakwestionowania zmiany.
Podsumowanie
Regulowane taryfy URE dotyczą przede wszystkim gospodarstw domowych. Przedsiębiorcy działają na rynku otwartym i mają realny wpływ na cenę energii elektrycznej, którą kupują. Skuteczna negocjacja wymaga dobrej znajomości struktury kosztów energii, starannego przygotowania przed rozmowami z dostawcami i aktywnego korzystania z konkurencji rynkowej. Analiza prawna umowy sprzedaży przed jej podpisaniem pozwala uniknąć niekorzystnych klauzul, w szczególności dotyczących jednostronnych zmian ceny, kar za przekroczenie wolumenu czy automatycznego przedłużenia kontraktu na niekorzystnych warunkach. Tematyka ta wchodzi w zakres szerszej problematyki prawa energetycznego, gdzie prawidłowe ukształtowanie warunków umownych ma bezpośrednie przełożenie na koszty operacyjne przedsiębiorstwa.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy przedsiębiorca może negocjować cenę energii elektrycznej?
Tak. Przedsiębiorcy działający na rynku otwartym mogą negocjować cenę energii jako towaru. Nie podlegają natomiast negocjacjom opłaty dystrybucyjne (regulowane taryfą OSD), opłata OZE, opłata kogeneracyjna ani akcyza.
2. Czym różnią się taryfy regulowane od rynku otwartego?
Taryfy regulowane są zatwierdzane przez Prezesa URE i dotyczą przede wszystkim gospodarstw domowych. Na rynku otwartym, na którym działa większość przedsiębiorców, cena energii jest wynikiem negocjacji handlowych. Zgodnie z art. 49 ust. 1 Prawa energetycznego Prezes URE może zwolnić przedsiębiorstwa z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia.
3. Czy można obniżyć opłatę mocową?
Wysokość opłaty mocowej zależy od poboru energii w określonych godzinach szczytowych (tzw. godziny obrysowe). Świadome zarządzanie profilem poboru, polegające na ograniczeniu zużycia w tych godzinach, może przełożyć się na niższą opłatę mocową.
4. Co zrobić w przypadku sporu z dostawcą energii?
Na podstawie art. 31d Prawa energetycznego odbiorca może skierować sprawę do Koordynatora do spraw negocjacji przy Prezesie URE (postępowanie mediacyjne) lub dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. Odbiorca ma również prawo w każdym czasie zmienić sprzedawcę energii.
5. Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy sprzedaży energii?
Istotne elementy to formuła cenowa (stała vs. indeksowana), prawidłowo dobrana moc umowna, czas trwania umowy oraz warunki zmiany ceny i wypowiedzenia. W szczególności, jeżeli sprzedawca zastrzega sobie prawo jednostronnej podwyżki ceny, odbiorca powinien dążyć do wynegocjowania odpowiadającego mu prawa do odstąpienia od umowy.
Specjalizuje się w korporacyjnej obsłudze podmiotów gospodarczych oraz ochronie danych osobowych. Wspomaga klientów kancelarii w przygotowywaniu wszelkiej dokumentacji korporacyjnej, w tym w rejestracji spółek handlowych oraz w dalszej rejestracji zmian, a także udziela bieżącego i kompleksowego doradztwa w zakresie prowadzonej działalności. Zapewnia doradztwo w przeprowadzaniu procesów transformacyjnych spółek handlowych, w tym w procesach przekształceń i połączeń. Przygotowuje oraz opiniuje umowy, regulaminy i…
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
