Odwołanie od decyzji Prezesa URE do SOKiK

Urząd Regulacji Energetyki (URE) pełni kluczową rolę w nadzorze nad rynkiem energii w Polsce, dbając o prawidłowe funkcjonowanie oraz ochronę interesów zarówno konsumentów jak i przedsiębiorstw.

Decyzje Prezesa URE, choć starannie przygotowywane mogą być przedmiotem stosownych odwołań. Jednym z organów odwoławczych od decyzji Prezesa URE jest Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK).

W przedmiotowym artykule, omówimy kwestię związaną z przebiegiem procesu odwoławczego od decyzji Prezesa URE do SOKiK.

Kiedy można złożyć odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów?

Zgodnie z art. 30 ust. 2, 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku, Prawo energetyczne, od decyzji Prezesa URE służy odwołanie do SOKiK w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki (część pierwsza, księga pierwsza, tytuł VII „Postępowania odrębne, dział IVc KPC).

Wskazać należy, iż regulację art. 30 ust. 2 p.e. uzupełnia art. 47947 § 1 k.p.c., który stanowi, że odwołanie od decyzji Prezesa URE wnosi się za jego pośrednictwem, co z jednej strony, umożliwia dokonanie autokontroli rozstrzygnięcia przez Prezesa URE (art. 47948 § 2 k.p.c.), a z drugiej strony, umożliwia przekazanie wraz z odwołaniem przechowywanych przez Prezesa URE akt sprawy (art. 47948 § 1 k.p.c.).

Artykuł 30 p.e. nie zawiera katalogu decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego, Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wobec czego przyjąć należy, iż może ono zostać wniesione od każdej decyzji Prezesa URE, a więc także od decyzji wydanych w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.), w sprawach o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 i n. k.p.a.), a także od decyzji wydanych w konsekwencji uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej na zasadach przewidzianych w art. 154 i 155 k.p.a. Każda zatem decyzja Prezesa URE podlega zaskarżeniu odwołaniem do SOKiK, a nie wzruszeniu w drodze innych środków ochrony prawnej.

Przykładami (bardzo licznych) decyzji wydawanych przez Prezesa URE na podstawie prawa energetycznego są m.in. decyzja o czasowym zwolnieniu przedsiębiorstwa energetycznego wchodzącego w skład przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo z określonych obowiązków (art. 4h ust. 3 p.e.), decyzja o uznaniu systemu dystrybucyjnego za zamknięty system dystrybucyjny (art. 9da ust. 1 p.e.), decyzja o ustaleniu treści umowy powierzającej pełnienie obowiązków operatora systemu przesyłowego gazowego (art. 9h ust. 3e p.e.).

Kto jest stroną postępowania przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów?

W postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki stronami są: strona, która występowała w postępowaniu administracyjnym i złożyła odwołanie do SOKiK (jako powód) oraz Prezes URE (jako pozwany). Ponadto status strony ma zainteresowany np. w sprawie o zawarcie umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej zainteresowanym będzie podmiot, który wnosił o zawarcie tej umowy, w sytuacji gdy Prezes URE orzekł jej zawarcie, zaś odwołanie od decyzji wniósł przedsiębiorca energetyczny (będący powodem).

Jak wygląda procedura odwoławcza?

• AUTOKONTROLA:

W początkowej fazie postępowania prowadzonego w trybie tzw. autokontroli Prezes URE, który wydał decyzję, prowadzi postępowanie polegające na ponownym rozpoznaniu sprawy oraz bada, czy stanowisko zajęte w danej sprawie może być zmienione.

Na tym etapie postępowania Prezes URE musi zając stanowisko co do treści odwołania i na tej podstawie może ustalić, że:

1. odwołanie jest uzasadnione w całości,
2. odwołanie strony może być uwzględnione w całości, choć dotyczy decyzji tylko w części,
3. odwołanie jest niezasadne.

W pierwszym i drugim przypadku Prezes URE jest kompetentny do wydania nowej decyzji, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, natomiast w ostatnim przypadku obowiązany jest przesłać odwołanie do SOKiK.

Istotnym jest również fakt, iż w przypadku gdy Prezes URE na podstawie art. 47929 § 2 k.p.c., uzna odwołanie za słuszne może, nie przekazując akt sądowi, uchylić lub zmienić swoją decyzję w całości lub w części bez zgody strony, o czym bezzwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której również przysługuje jej odwołanie.

Odwołanie od decyzji Prezesa URE powinno zawierać m.in. wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub w części. Prezes URE nie jest uprawniony do oceny decyzji w części niezaskarżonej przez stronę i podejmowania w tymże zakresie jakichkolwiek rozstrzygnięć.

Co ciekawe, w ramach autokontroli przewidzianej w art. art. 47948 § 2 k.p.c., Prezes URE lub pracownik URE, który brał udział w wydaniu zaskarżonej do SOKiK decyzji nie podlega wyłączeniu od udziału w wydaniu decyzji o uchyleniu albo zmianie decyzji, inaczej aniżeli na gruncie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jak już zostało wskazane powyżej, w przypadku gdy Prezes URE uzna, iż odwołanie jest niezasadne, niezwłocznie zobowiązany jest przekazać akta sprawy do SOKiK i tym samym przechodzimy do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

• ROZSTRZYGNIĘCIA SĄDU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW

W sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE, SOKiK:

• oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia (art. 47953 1 k.p.c.),
• uwzględnia odwołanie i uchyla zaskarżoną decyzję albo zmienia ją w całości lub w części i orzeka co do istotny sprawy (art. 47953 2 k.p.c.),
• odrzuca odwołanie, jeżeli zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia, jest niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jego braków (art. 47947 2 k.p.c.),
• umarza postępowanie np. w razie skutecznego cofnięcia odwołania od decyzji Prezesa URE lub na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego.

Ważnym jest również, iż SOKiK działa jako sąd I instancji, tym samym od jego wyroku przysługuje apelacja na zasadach ogólnych. Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego od orzeczenia sądu drugiej instancji (sądu apelacyjnego) w sprawach z zakresu regulacji energetyki przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 47967 § 2 k.p.c.).

Czarnecka Marzena, Prawo energetyczne, Efektywność energetyczna Tom I. Komentarz, 2023.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2014 roku, sygn. akt III SZP 2/14, OSNP 2015, nr 8, poz. 116).

Machnikowska Anna, Postępowania odrębne. System Postępowania Cywilnego. Tom 6, 2022. e

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2012 roku, sygn. akt III SK 33/11, opubl. OSNP 2013/9-10/120.

Muras Zdzisław, Swora Mariusz, Prawo Energetyczne. Komentarz. Tom II, Komentarz do art. 12-72, 2016.

Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 21 czerwca 2000 roku, sygn. akt XVII Ame 58/99, opubl. LEX nr 55982.

Wyrok Sądu Najwyższego, Izba pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 14 lutego 2007 roku, sygn. akt III SK 19/06.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 roku, sygn. akt II OSK 1439/13.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2003 roku, sygn. akt I CK 214/02).

Muras Zdzisław, Swora Mariusz, Prawo Energetyczne. Komentarz. Tom II, Komentarz do art. 12-72, 2016.