Nowe zasady przyłączeń do sieci, co musisz wiedzieć?

W odpowiedzi na te problemy w planowanej nowelizacji ustawy, Prawo energetyczne, proponuje się uproszczenie procedury przyłączeniowej oraz zwiększenie efektywności całego systemu. Ustawodawca planuje także przeciwdziałać spekulacyjnym działaniom części inwestorów, polegającym głównie na odsprzedaży zarezerwowanej mocy przyłączeniowej.

Podstawy prawne wprowadzanych zmian

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt nowelizacji ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r., Prawo energetyczne (numer projektu: UC84). Zmiany wynikają z potrzeby implementacji najnowszych regulacji unijnych: Dyrektywy 2024/1711, Rozporządzenia 2024/1747 oraz Rozporządzenia 2024/1106. Projekt nr UC84 jest obecnie opiniowany w Radzie Ministrów i, zgodnie z zapowiedziami, powinien zostać uchwalony jeszcze w tym roku.

Dodatkowo, od 1 sierpnia 2025 r. Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. („PSE”) wdrożyła rozwiązania mające usprawnić procedurę przyłączeniową do sieci przesyłowej. Zmiany dotyczą w szczególności zasad oceny wniosków o warunki przyłączenia i sposobu ich wydawania, co powinno skrócić czas rozpatrywania spraw.

Zmiany PSE wprowadzone od dnia 1 sierpnia 2025 roku.

Wprowadzone zmiany koncentrują się przede wszystkim na technicznych aspektach rozpatrywania wniosków. Do rozwiązań przyspieszających procedurę należą w szczególności:

• rozpatrywanie poza kolejnością wniosków dotyczących wyłącznie zmian technicznych, o ile nie prowadzą one do zwiększenia mocy przyłączeniowej ani przekroczenia ustalonych limitów;
• możliwość szybkiej korekty drobnych uchybień technicznych w terminie 14 dni od wezwania bez utraty dotychczasowego miejsca w kolejce. Dotyczy to ściśle oznaczonych błędów, takich jak błędy pisarskie bądź rachunkowe; przedłożenie pełnomocnictwa w niewłaściwej formie lub bez niezbędnych dokumentów do jego weryfikacji;
• dopuszczenie niewielkich modyfikacji wniosku, które nie zwiększają mocy przyłączeniowej, bez konieczności jego wycofania;
• automatyczne wydawanie decyzji odmownych w przypadkach, gdy przyłączenie do danej stacji jest niemożliwe z uwagi na wyczerpanie limitu przyłączeń i brak możliwości dalszej jej rozbudowy;

Dodatkowo wprowadzono:

• obowiązek wniesienia zaliczki na poczet opłaty przyłączeniowej w wysokości 30 zł za każdy kW mocy przyłączeniowej (z limitem do 3.000.000 zł), brak wpłaty skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania;
• publikację na stronie PSE wykazu stacji, w których dostępna moc przyłączeniowa jest wyczerpana (tzw. stacje maksymalnie obciążone).

Projekt nr UC84

Nadrzędnym celem projektu jest nowelizacja ustawy, Prawo energetyczne, ukierunkowana na: wzmocnienie pozycji odbiorcy końcowego, usprawnienie procesu przyłączania do sieci, optymalizację wykorzystania istniejącej infrastruktury oraz przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom blokowania mocy przyłączeniowych.

Do nowości, które mają usprawnić proces przyłączeniowy i zwiększyć jego elastyczność należą:

• Ułatwienia cyfrowe: możliwość składania wniosków o przyłączenie w pełni elektronicznie;
• Elastyczne umowy przyłączeniowe: wprowadzanie niegwarantowanych, elastycznych umów przyłączeniowych, które umożliwią tymczasowe przyłączenie na obszarach o ograniczonej przepustowości (np. do czasu ich rozbudowy lub modernizacji). Operator będzie mógł w takich umowach określić okresowe ograniczenia w poborze lub wprowadzaniu energii przez daną instalację;
• Jawność dostępnej mocy: obowiązek publikowania i aktualizowania przez operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz operatora systemu przesyłowego (OSP) informacji o dostępnej mocy przyłączeniowej dla nowych przyłączeń oraz kryteriach jej obliczania, a także udostępniania informacji o statusie rozpatrywania wniosków oraz uzasadnień decyzji odmownych;
• Rozszerzenie Cable Poolingu: umożliwienie współdzielenia przyłącza nie tylko dla instalacji OZE, lecz dla wszelkich instalacji spełniających wymagania techniczne.

Projekt przewiduje wzmocnienie ochrony odbiorców końcowych energii elektrycznej poprzez wprowadzenie następujących rozwiązań regulacyjnych:

• Umowy o stałej cenie: obowiązek oferowania przez sprzedawców (w szczególności największych, obsługujących ponad 200 000 odbiorców) możliwości zawarcia umowy na czas określony min. 12 miesięcy ze stałą ceną;
• Więcej niż jedna umowa: umożliwienie odbiorcy końcowemu zawarcia więcej niż jednej umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej równocześnie (z zastrzeżeniem spełnienia wymogów pomiarowych w tym samym punkcie poboru).

Projekt wprowadza również rozwiązania dyscyplinujące inwestorów, służące uwolnieniu zablokowanych mocy przyłączeniowych zarezerwowanych przez projekty nierealizowane:

• Opłata za rozpatrzenie wniosku: wprowadzenie bezzwrotnej opłaty za rozpoznanie wniosku o określenie warunków przyłączenia, co ma ograniczyć praktykę wielokrotnego składania identycznych wniosków;
• Kaucja (zabezpieczenie): ustanowienie kaucji dla projektów powyżej 1kV, podlegającej przepadkowi w przypadku niewykonania przyłączenia;
• Kamienie milowe: wprowadzone do umów przyłączeniowych kamieni milowych odzwierciedlających realny harmonogram działań Inwestora (np. uzyskanie kluczowych decyzji administracyjnych, zawarcie umów na dostawę głównych urządzeń); brak ich dotrzymania skutkuje rozwiązaniem umowy i uwolnieniem zarezerwowanej mocy;
• Skrócenie terminu ważności warunków: redukcja okresu ważności warunków przyłączenia z 2 lat do 1 roku.
• Aukcje na wolne moce: po rozwiązaniu umowy z powodu niedotrzymania kamieni milowych operator będzie mógł przeprowadzić aukcję na odzyskaną moc przyłączeniową, zapewniając transparentny i konkurencyjny przydział.

Podsumowanie

Opisane powyżej zmiany w zasadach przyłączenia do sieci mogą przynieść wiele pozytywnych skutków. Z jednej strony mogą przyspieszyć i uprościć dotychczasową procedurę w warstwie formalnej, wprowadzając wiele rozwiązań cyfrowych. Z drugiej, mają również ograniczyć spekulacyjne praktyki części inwestorów. Zjawisko pozyskiwania warunków przyłączenia wyłącznie w celu ich dalszej odsprzedaży będzie znacząco utrudnione przez wprowadzenie opłaty za rozpatrzenie wniosku, zabezpieczenia w postaci kaucji oraz systemu kamieni milowych. Niektórzy zauważają jednak, że rozwiązania te mogą również skutkować wykluczeniem mniejszych inwestorów, którzy nie będą w stanie sprostać nowym zasadom, co w konsekwencji może sprzyjać koncentracji rynku.