Postępowanie podatkowe jest sformalizowaną procedurą prowadzoną przez organy podatkowe w celu ustalenia, określenia lub zweryfikowania wywiązywania się przez podatnika z jego ustawowych obowiązków podatkowych. W toku czynności organy podatkowe mają za zadanie zebrać, przeanalizować oraz ocenić dowody związane z daną sprawą, a także wydać rozstrzygnięcie (najczęściej w formie decyzji podatkowej) na podstawie zgromadzonych informacji. Chociaż przepisy wskazują terminy w jakich możemy się spodziewać załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, wprowadzają także możliwość przedłużenia postępowania przez organy podatkowe, w szczególności w przypadku spraw o dużym stopniu skomplikowania.
Na czym polega postępowanie podatkowe?
Postępowanie podatkowe jest niejako szczególnym rodzaj postępowania administracyjnego, który charakteryzuje wysoki poziom formalizmu. Jest to tryb władczej, publicznoprawnej, jednostronnej konkretyzacji oraz kształtowania sytuacji prawno-podatkowej podmiotu. Celem postępowania jest dążenie do ustalenia istnienia określonego stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy poprzez wydanie decyzji, w czym przejawia się merytoryczny charakter tej procedury. W postępowaniu podatkowym realizują się normy wynikające z przepisów materialnego prawa podatkowego
Postępowanie podatkowe jest częścią systemu procedur weryfikacyjnych, mającą na celu zapewnienie, że podatnicy przestrzegają przepisów prawa podatkowego i dokonują rozliczeń należności publicznoprawnych w sposób prawidłowy. Główne etapy postępowania podatkowego to:
- wszczęcie postępowania: organ podatkowy wszczyna postępowanie, zazwyczaj w odpowiedzi na nieprawidłowości zauważone w deklaracjach podatkowych, podejrzenia unikania opodatkowania, donosy (przy czym nie może to być oficjalnie ujawniona przyczyna wszczęcia postępowania), zawiadomienia lub w wyniku kontroli. Postępowanie może być również zainicjowane na wniosek podatnika, np. w przypadku potrzeby dokonania korekty rozliczeń;
- zbieranie dowodów: organ podatkowy analizuje dokumenty i informacje dostarczone przez podatnika oraz wszelkie inne dostępne dane, które mogą mieć znaczenie dla sprawy. Może to obejmować np. przesłuchiwanie świadków, żądanie złożenia wyjaśnień, analizę dokumentacji finansowej;
- ocena i decyzja: po zebraniu dowodów (przeprowadzenia postępowania dowodowego) organ podatkowy dokonuje oceny sytuacji podatkowej podatnika. Na tej podstawie wydaje np. decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, stwierdzającą nadpłatę lub potwierdzającą prawidłowość wcześniejszych rozliczeń;
- odwołanie i postępowanie sądowe: w przypadku, gdy podatnik nie zgadza się z decyzją organu podatkowego, ma prawo wnieść odwołanie do organu podatkowego drugiej instancji, a następnie ewentualnie wnieść skargę do sądu administracyjnego na decyzję tego organu; proces odwoławczy może prowadzić do zmiany decyzji lub jej uchylenia, a nawet umorzenia postępowania.
Ile trwa postępowanie podatkowe?
Czas trwania postępowania podatkowego może znacznie się różnić w zależności od jego skomplikowania, złożoności sprawy oraz stopnia współpracy podatnika z organami podatkowymi. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują, że:
- załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej;
- niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie
- załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, nie później niż w ciągu 3 miesięcy.
Jednakże, jeżeli organ podatkowy nie jest w stanie zakończyć postępowania w przewidzianym terminie, jest zobowiązany poinformować podatnika o powodach opóźnienia oraz wskazać nowy termin zakończenia postępowania. W praktyce, postępowania podatkowe mogą trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat, zwłaszcza jeśli sprawa jest skomplikowana lub podatnik odwołuje się od decyzji. Co do zasady jednak nie dłużej niż do upływu okresu przedawnienia chyba, że zajdą okoliczności skutkujące brakiem rozpoczęcia, zawieszeniem albo przerwaniem biegu przedawnienia.
W ostatnim czasie częste stało się wszczynanie przez organy podatkowe postępowań karno-skarbowych, często wyłącznie w celu zawieszenia biegu przedawnienia. W wielu przypadkach postępowanie to miało charakter instrumentalny, tj. było wszczynane wyłącznie w celu uniknięcia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże taka praktyka została, słusznie, skrytykowana przez sądy administracyjne, które nierzadko sięgały także po możliwość wydania rozstrzygnięcia, w którym oprócz uchylenia decyzji umarzały postępowanie w sprawie, tym samym niwelując wszystkie skutki wynikające z decyzji podatkowych, a także pozbawiając organy podatkowe możliwości dalszego zajmowania się daną sprawą.
Jednakże, należy mieć na uwadze, że nie każde postępowanie karno-skarbowe musi mieć instrumentalny charakter i należy zawsze zwrócić uwagę na podejmowanie przez organy podatkowe czynności w ramach tej procedury, gdyż aktywność w działaniu organu uniemożliwi nam podniesienie zarzutu instrumentalnego wszczęcia postępowania karno-skarbowego.
Podsumowanie
Postępowanie podatkowe jest kluczowym elementem systemu podatkowego, służącym do weryfikacji prawidłowości rozliczeń podatkowych oraz zapewnienia, że podatnicy wypełniają swoje obowiązki zgodnie z przepisami. Czas trwania tego procesu może być zróżnicowany i należy wziąć pod uwagę, że istnieją uzasadnione powody do przedłużenia terminu prowadzenia sprawy, wówczas należy uzbroić się w cierpliwość i oczekiwać zakończenia sprawy. W razie wątpliwości co do decyzji podatkowej, podatnik ma prawo do odwołania się, co może wpłynąć na wydłużenie całego procesu, jednakże czasem może doprowadzić do zmiany zapadłego rozstrzygnięcia. W każdym przypadku należy jednak pamiętać, aby nie być jedynie biernym uczestnikiem postępowania, a aktywnie uczestniczyć i współpracować z organami podatkowymi, aby zadbać o ochronę własnego interesu.
Najczęściej zadawane pytania
Na czym polega postępowanie podatkowe?
Postępowanie podatkowe to procedura prowadzona przez organy podatkowe w celu ustalenia i zweryfikowania, czy podatnik prawidłowo wypełnia obowiązki podatkowe. Organ zbiera i analizuje dowody, a następnie wydaje decyzję.
Jakie są główne etapy postępowania podatkowego?
Postępowanie obejmuje wszczęcie postępowania, zbieranie dowodów przez organ, ocenę sytuacji podatnika i wydanie decyzji oraz możliwość wniesienia odwołania i postępowania sądowego.
Ile czasu zajmuje załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym?
Sprawy wymagające postępowania dowodowego powinny zostać załatwione nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane nie później niż w ciągu 2 miesięcy od wszczęcia. W praktyce postępowania mogą trwać dłużej, zwłaszcza gdy podatnik się odwołuje.
Co się dzieje, gdy organ nie dotrzyma terminu?
Organ jest zobowiązany poinformować podatnika o przyczynach opóźnienia i wskazać nowy termin zakończenia sprawy. Jeśli podatnik nie zgadza się z decyzją, może wnieść odwołanie do organu drugiej instancji, a następnie skargę do sądu administracyjnego.
Praktyka obejmuje bieżące doradztwo w zakresie prawa administracyjnego oraz podatkowego. Posiada szerokie doświadczenie w zakresie obsługi postępowań sądowych, administracyjnych, podatkowych oraz sądowo-administracyjnych dotyczących zarówno klientów indywidualnych, jak również podmiotów gospodarczych, w tym także uzyskane w ramach wieloletniej obsługi jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek sektora finansów publicznych.
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
