Zmiana formy prowadzenia działalności ze spółki cywilnej na jednoosobową działalność gospodarczą nie jest procesem wprost uregulowanym w Kodeksie spółek handlowych ani w Kodeksie cywilnym, inaczej niż klasyczne przekształcenie spółek prawa handlowego (art. 551 i nast. k.s.h.). Nie oznacza to jednak, że jest niemożliwa, w praktyce wymaga rozwiązania spółki cywilnej (albo wystąpienia z niej wspólnika kontynuującego działalność) oraz aktualizacji wpisu w CEIDG. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega ta procedura i o czym należy pamiętać.
Proces przekształcenia spółek
Przekształcenie spółek opisuje Kodeks spółek handlowych (art. 551 i nast.). Przekształcenie spółki polega na zmianie formy prawnej spółki, które najczęściej służy dostosowaniu formy prawnej spółki do prowadzonej aktualnie działalności oraz do zmieniających się warunków ekonomicznych. Wskutek przekształcenia zmienia się tylko forma prawna prowadzonej przez nią działalności, zaś spółka zachowuje tożsamość podmiotową w zakresie praw i obowiązków. Za dzień przekształcenia uznaje się ten, w którym wpisano spółkę przekształconą do KRS, a jednocześnie wykreśla się z KRS spółkę, która została przekształcona.
Status spółki cywilnej a spółki prawa handlowego
Jak wspomniano powyżej, spółka cywilna nie powinna być utożsamiana ze spółkami handlowymi. W odróżnieniu od spółek prawa handlowego, spółka cywilna jest stosunkiem obligacyjnym, nie posiada osobowości prawnej, nie stanowi jednostki organizacyjnej posiadającej podmiotowość prawną jak spółki osobowe, lecz jest konstrukcją regulowaną przez Kodeks cywilny. To wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka, są podmiotami prawa. Natomiast, w kilku kwestiach ustawodawca przewidział regulacje dla spółek cywilnych w Kodeksie spółek handlowych, w tym m.in. w kontekście przekształcenia. Jak wynika z przepisów k.s.h. dopuszczalne jest zarówno:
- Przekształcenie spółki cywilnej w jawną, art. 26 § 4 zd. 1 k.s.h.
- Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego, inną niż spółka jawna, art. 551 k.s.h. i nast.
Natomiast, zarówno k.s.h. jak i k.c. nie odnoszą się wprost do przekształcenia spółki cywilnej w jednoosobową działalność gospodarczą. Powyższe jednak nie oznacza to, że nie ma możliwości dostosowania formy prowadzonej działalności, w tym ze spółki cywilnej na jednoosobową działalność gospodarczą.
Przekształcenie spółki cywilnej
Zmiana formy prowadzenia działalności ze spółki cywilnej na jednoosobową działalność gospodarczą nie jest procesem wprost uregulowanym w przepisach prawa, co odróżnia ją od przekształcenia spółek prawa handlowego. W praktyce wymaga to podjęcia szeregu działań, które pozwolą na zmianę formy prowadzenia działalności.
Przede wszystkim, aby zmienić formę prowadzonej działalności ze spółki cywilnej na działalność jednoosobową, należy:
- rozwiązać spółkę cywilną (lub wspólnik chcący kontynuować działalność indywidualnie musi z niej wystąpić),
- dokonać aktualizacji wpisu w CEIDG,
- przenieść prawa i obowiązki (w tym w szczególności umowy) na jednoosobową działalność gospodarczą,
- zgłosić zmiany w urzędach i instytucjach.
Wystąpienie wspólnika ze spółki
Możliwość wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej przede wszystkim może być uregulowana w umowie spółki. W przypadku braku uregulowań umownych, przepisy kodeksu cywilnego przewidują, że spółka cywilna zawarta na czas nieokreślony może być wypowiedziana naprzód na trzy miesiące na koniec roku obrachunkowego. Co do zasady umowa spółki cywilnej zawarta na czas określony nie może być wypowiedziana. Natomiast, w każdym czasie umowa spółki cywilnej może być wypowiedziana z ważnych powodów np. dłuższa choroba wspólnika, czy brak zdolności działania w zakresie istotnym dla interesów spółki (por. P. Nazaruk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, Warszawa 2019, art. 869).
Umowa spółki może regulować także wzajemne rozliczenia między wspólnikami. Wspólnicy powinni ustalić ewentualne rozliczenia w przypadku rozwiązania spółki, aby uniknąć potencjalnych konfliktów po rozwiązaniu spółki.
Jeżeli umowa spółki nie zawiera uregulowań dodatkowych, zgodnie z art. 871 kodeksu cywilnego, wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia, wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika. Ponadto, wspólnikowi występującemu przysługuje także wypłata w pieniądzu takiej części wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.
Podział majątku po rozwiązaniu spółki cywilnej
Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki. Natomiast, pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.
Jeżeli zastanawiają się Państwo nad zmianą formy prowadzenia działalności ze spółki cywilnej w jednoosobową działalność gospodarczą, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy Nasze doświadczenie i indywidualne podejście zapewnią Państwu pełne wsparcie w przejściu przez wszystkie etapy tego procesu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy spółkę cywilną można wprost przekształcić w jednoosobową działalność gospodarczą?
Nie, proces ten nie jest wprost uregulowany w przepisach, inaczej niż przekształcenie spółek prawa handlowego. Aby zmienić formę na działalność indywidualną, trzeba rozwiązać spółkę albo wspólnik kontynuujący działalność musi z niej wystąpić.
Co dzieje się z majątkiem spółki cywilnej po jej rozwiązaniu?
Od chwili rozwiązania majątek wspólny traktuje się jako współwłasność w częściach ułamkowych. Po spłaceniu długów wspólnikom zwraca się ich wkłady, a pozostałą nadwyżkę dzieli się w stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.
Czy można wypowiedzieć udział w spółce cywilnej zawartej na czas nieoznaczony?
Tak, spółkę zawartą na czas nieoznaczony można wypowiedzieć naprzód na trzy miesiące na koniec roku obrachunkowego, przy czym szczegółowe warunki może określać umowa spółki.
Co zwraca się wspólnikowi występującemu ze spółki cywilnej?
Wspólnikowi zwraca się w naturze rzeczy wniesione do spółki do używania oraz wypłaca wartość jego wkładu określoną w umowie, a także część wartości wspólnego majątku odpowiadającą jego udziałowi w zyskach.
Jakie działania trzeba podjąć po rozwiązaniu spółki cywilnej?
Należy zaktualizować wpis w CEIDG, przenieść prawa i obowiązki ze spółki, w tym umowy, na działalność indywidualną oraz zgłosić zmiany w odpowiednich urzędach i instytucjach.
Specjalizuje się w prawie cywilnym, handlowym i gospodarczym. W dziale korporacyjnym i energetycznym jej działania opierają się głównie na obsłudze korporacyjnej spółek, opiniowaniu i przygotowywaniu umów handlowych, sporządzaniu pism procesowych i pozaprocesowych oraz przygotowywaniu analiz i opinii prawnych, w szczególności ze sfery prawa gospodarczego i prawa energetycznego. Dysponuje doświadczeniem zawodowym również w zakresie postępowań administracyjnych oraz cywilnych, które zdobywała w warszawskich…
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
