Dystrybucja paliwa w Polsce od strony prawnej, co warto wiedzieć?

Dystrybucja paliwa, strategiczna gałąź gospodarki państwa

Dystrybucja i obrót paliwem to jedna ze strategicznych gałęzi gospodarki każdego współczesnego państwa. Trudno bowiem wyobrazić sobie funkcjonowanie przedsiębiorstw usługowych, sklepów i przemysłu bez transportu samochodowego, wodnego i lotniczego. A to właśnie paliwa ciekłe są podstawowym surowcem, dzięki któremu może funkcjonować transport. Jak zatem wygląda od strony prawnej dystrybucja paliwa w Polsce? Jakie przesłanki należy spełnić aby móc prowadzić obrót paliwami ciekłymi? Jakie warunki formalne trzeba spełnić? Zapraszam do lektury artykułu.

Dystrybucja paliwa, podstawowe informacje prawne

Podstawowym aktem prawnym regulującym dystrybucję paliwami ciekłymi jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 roku, Prawo Energetyczne. Na początku należy ustalić czym w ogóle jest obrót paliwami w świetle polskiego prawa. Definicja legalna tego pojęcia zawarta jest w art. 3 ust. 6 wyżej wspomnianej ustawy, który stanowi, że poprzez obrót paliwami należy rozumieć wykonywanie działalności gospodarczej polegającej na handlu hurtowym albo detalicznym paliwem lub energią. Aby jednak móc wykonywać taką działalność należy uzyskać koncesję na obrót paliwami. Jak bowiem stanowi art. 32 ust. 1 pkt 4 Prawa Energetycznego uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami lub energią. Koncesja wymagana jest na sprzedaż takich produktów jak benzyna silnikowa, gaz płynny LPG czy olej napędowy (cała lista rodzajów paliw ciekłych na obrót którymi wymagana jest koncesja znajduje się w rozporządzeniu Ministra Aktywów Państwowych z dnia 27 listopada 2019 roku w sprawie szczegółowego wykazu paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja, obrót, w tym obrót z zagranicą, wymaga koncesji oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących).

Jakie przesłanki musi spełnić przedsiębiorca aby uzyskać koncesję na dystrybucję paliwa w Polsce?

Przesłanki, które musi spełnić przedsiębiorca zamierzający prowadzić obrót paliwami ciekłymi określone zostały w art. 33 Prawa Energetycznego. Zgodnie z tym przepisem wnioskodawca (przedsiębiorca) powinien:

• mieć siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium UE, strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Turcji;
• dysponować środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności bądź jest w stanie udokumentować możliwości ich pozyskania;
• posiadać możliwości techniczne gwarantujące prawidłowe wykonywanie działalności;
• zapewnić zatrudnienie osób o właściwych kwalifikacjach zawodowych (szerzej wymóg został dookreślony w art. 54 Prawa Energetycznego);
• uzyskać decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
• nie zalegać z zapłatą podatków stanowiących dochód budżetu państwa, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległości podatkowych albo podatku lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu podatkowego.

Prawo Energetyczne zawiera także szereg negatywnych przesłanek, których zaistnienie wyklucza możliwość uzyskania koncesji. I tak zgodnie z art. 33 ust. 3 nie może być wydana koncesja przedsiębiorcy:

• który znajduje się w postępowaniu upadłościowym lub likwidacji;
• któremu w ciągu ostatnich 3 lat cofnięto koncesję na działalność określoną ustawą z przyczyn wymienionych w art. 41 ust. 3 Prawa Energetycznego lub którego w ciągu ostatnich 3 lat wykreślono z rejestru działalności regulowanej z przyczyny wydania decyzji o zakazie wykonywania przez wnioskodawcę działalności objętej wpisem, ze względu na:
  • złożenie oświadczenia o spełnieniu warunków wymaganych prawem do wykonywania tej działalności niezgodnego ze stanem faktycznym lub
  • nieusunięcie naruszeń warunków wymaganych prawem do wykonywania tej działalności w wyznaczonym przez organ terminie, lub
  • rażące naruszenie warunków wymaganych prawem do wykonywania tej działalności;
• skazanemu prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe mające związek z prowadzoną działalnością gospodarczą;
• który nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT;
• jeżeli inny podmiot posiadający wobec niego znaczący wpływ lub sprawujący nad nim kontrolę albo współkontrolę w rozumieniu ustawy o rachunkowości został w ciągu ostatnich 3 lat prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe mające związek z prowadzoną działalnością gospodarczą;
• w przypadku koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie paliw ciekłych, jeżeli inny podmiot posiadający wobec niego znaczący wpływ lub sprawujący nad nim kontrolę albo współkontrolę w rozumieniu ustawy o rachunkowości został w ciągu ostatnich 3 lat prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe mające związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Koncesja na dystrybucję paliwa, aspekty formalne

Aby uzyskać koncesję przedsiębiorca spełniający przesłanki pozytywne powinien złożyć do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wniosek o udzielenie koncesji na obrót paliwami ciekłymi (można tego dokonać w jednym z oddziałów terenowych URE). Treść wniosku, a więc niezbędne elementy, które powinien zawierać znajdują się w art. 35 Prawa Energetycznego. Postępowanie o udzielenie koncesji toczy się według przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Koncesja zostaje udzielona na czas oznaczony (wnioskodawca określa we wniosku czas na jaki koncesja ma zostać udzielona). Zgodnie z art. 36 Prawa Energetycznego koncesja na obrót paliwami może zostać udzielona na czas nie krótszy niż 10 lat i nie dłuższy niż 50 lat. Złożenie wniosku wiążę się także z koniecznością wniesienia opłaty, która zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej wynosi 616 złotych.

Warto także wspomnieć, że wykonywanie działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami bez koncesji jest karane. Zgodnie z art. 57g Prawa Energetycznego kto prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, magazynowania lub przeładunku, skraplania, regazyfikacji, przesyłania lub dystrybucji, obrotu paliwami ciekłymi, gazowymi lub energią, w tym obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą, bez wymaganej koncesji, podlega grzywnie do 5 000 000 zł albo karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

Konkludując należy stwierdzić, że dystrybucja paliw w Polsce objęta jest koncesją, którą przedsiębiorca musi uzyskać przed rozpoczęciem sprzedaży (obrotu) paliw. Ubiegając się o koncesję jest on zobowiązany spełnić szereg przesłanek pozytywnych, a także powinien zwrócić uwagę czy nie zachodzi któraś z przesłanek negatywnych, które spowodują niemożność uzyskania koncesji. Prowadzenie działalności bez koncesji jest natomiast zabronione przez prawo, a kara może wynosić nawet 5 milionów złotych lub pozbawienie wolności do 5 lat.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki akt reguluje dystrybucję paliw w Polsce?

Podstawowym aktem regulującym obrót paliwami ciekłymi jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne.

Czy do obrotu paliwami potrzebna jest koncesja?

Tak, aby prowadzić obrót paliwami ciekłymi (hurtowy lub detaliczny), przedsiębiorca musi uzyskać koncesję wydawaną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Na jaki okres udzielana jest koncesja na obrót paliwami?

Koncesja może zostać udzielona na czas nie krótszy niż 10 lat i nie dłuższy niż 50 lat, przy czym wnioskodawca określa we wniosku żądany okres.

Jakie są kary za obrót paliwami bez koncesji?

Prowadzenie obrotu paliwami ciekłymi bez wymaganej koncesji jest zagrożone grzywną do 5 000 000 złotych albo karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

Ile wynosi opłata za wniosek o udzielenie koncesji?

Złożenie wniosku o koncesję wiąże się z opłatą skarbową w wysokości 616 złotych.