Niestety, choć program przewiduje szczegółowe zasady i wymogi wobec beneficjentów i wykonawców, sama procedura wyboru firmy realizującej inwestycję pozostaje po stronie inwestora, a co za tym idzie, to na nim spoczywa odpowiedzialność zarówno za wybór kontrahenta, jak i za prawidłową realizację i rozliczenie inwestycji. Dlatego też, w sytuacji gdy pojawiają się sygnały nierzetelności wykonawcy, konieczne jest niezwłoczne podjęcie odpowiednich kroków prawnych i faktycznych, aby zminimalizować ryzyko utraty dofinansowania oraz własnych środków.
Kim jest „nierzetelny wykonawca” w realiach programu „Czyste Powietrze”?
W kontekście realizacji prac dofinansowanych w ramach programu „Czyste Powietrze” za nierzetelnego wykonawcę należy uznać podmiot, który nie wywiązuje się z przyjętych zobowiązań, realizuje prace w sposób wadliwy lub niezgodny z umową. W praktyce do najczęstszych problemów zgłaszanych przez beneficjentów należą m.in. niedbałe wykonanie prac, brak przekazania kluczowych dokumentów, brak kontaktu i unikanie odpowiedzialności oraz niewywiązanie się z dostaw lub montażu.
Oficjalny poradnik dla beneficjentów programu „Czyste Powietrze” wskazuje aż dziesięć najczęstszych patologii rynkowych, które powinny wzbudzić czujność inwestora już na etapie realizacji umowy. W razie pojawienia się któregokolwiek z wymienionych w poradniku objawów, nie należy zwlekać z podjęciem zdecydowanych działań prawnych oraz formalnych, aby skutecznie chronić swoje prawa i zabezpieczyć dofinansowanie.
Na co zwracać uwagę przy weryfikacji treści umowy z wykonawcą?
Najważniejszym narzędziem pozwalającym zabezpieczyć interesy inwestora w programie „Czyste Powietrze” jest odpowiednio skonstruowana umowa z wykonawcą. Warto pamiętać, że program przewiduje możliwość wykorzystania oficjalnego wzoru umowy, który dostępny jest dla beneficjentów i uwzględnia najważniejsze, obowiązkowe postanowienia. Przy weryfikacji postanowień umowy zawartej z wykonawcą, należy zwracać uwagę na:
- zakres i standard prac, do których zrealizowania jest zobowiązany wykonawca,
- kary umowne za opóźnienia lub wadliwe wykonanie prac przez wykonawcę oraz
- prawo stron do odstąpienia od umowy.
Warto pamiętać, że w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość, konsument korzysta także ze szczególnego prawa odstąpienia w ustawowych terminach (14 lub 30 dni, a nawet 12 miesięcy, jeśli nie został o tym poinformowany).
Co zrobić, gdy wykonawca nie wywiązuje się z umowy?
Podstawą skutecznej reakcji jest zgromadzenie wszelkich dokumentów związanych z realizacją inwestycji: umowy z wykonawcą, faktur, paragonów, potwierdzeń przelewów, korespondencji (SMS, e‑mail), zdjęć stanu prac „przed” i „po”, protokołów odbioru. Im pełniejsza dokumentacja, tym łatwiej udowodnić swoje racje w sporze z wykonawcą lub przed funduszem.
Jeżeli działania polubowne i reklamacyjne nie przyniosły efektu, beneficjent programu „Czyste Powietrze” ma do dyspozycji szereg środków prawnych pozwalających na dochodzenie roszczeń wobec nierzetelnego wykonawcy.
- Roszczenia z rękojmi i gwarancji
- Egzekwowanie kar umownych i odszkodowania
- Dochodzenie roszczeń na drodze sądowej
- Zawiadomienie organów ścigania
Wpływ sporów z wykonawcą na dotację
Z perspektywy beneficjenta programu „Czyste Powietrze” szczególnie istotne jest, aby ewentualny spór z wykonawcą nie naraził go na utratę prawa do przyznanej dotacji. Wszelkie poważniejsze nieprawidłowości mogą bowiem skutkować nie tylko odmową rozliczenia, ale nawet obowiązkiem zwrotu uzyskanych środków wraz z odsetkami.
Do najważniejszych zagrożeń należą:
- Niespełnienie wymogów programu
W przypadku, gdy prace nie zostały wykonane zgodnie z dokumentacją, standardami technicznymi lub zakres nie odpowiada temu, co zawarto w audycie energetycznym, fundusz może odmówić rozliczenia inwestycji.
- Brak lub nieprawidłowa dokumentacja
Nieprzekazanie kompletnej dokumentacji inwestycji (np. protokołów odbioru, faktur, dokumentów dotyczących zamontowanych urządzeń) jest częstym powodem wstrzymania lub cofnięcia wypłaty dotacji.
- Przekroczenie terminów realizacji
Program przewiduje określone terminy zakończenia inwestycji, przekroczenie tych terminów, jeśli nie zostanie uzasadnione i zaakceptowane przez fundusz, również może prowadzić do utraty prawa do dotacji i obowiązku jego zwrotu przez beneficjenta.
Podsumowanie
Realizacja inwestycji dofinansowanej z programu „Czyste Powietrze” wiąże się z wieloma wymogami formalnymi oraz ryzykiem finansowym. Jak pokazuje praktyka, nawet niewielkie błędy na etapie wyboru wykonawcy czy podpisywania umowy mogą skutkować nie tylko utratą własnych środków, ale i dofinansowania. W nawiązaniu do powyższego, zachęcam do konsultacji z naszą kancelarią przed podpisaniem umowy z wykonawcą lub przy pojawieniu się jakichkolwiek problemów na etapie realizacji inwestycji w sektorze energetycznym.
Najczęściej zadawane pytania
Jak zabezpieczyć się przed nierzetelnym wykonawcą w programie Czyste Powietrze?
Najważniejszym narzędziem jest odpowiednio skonstruowana umowa z wykonawcą. Warto zadbać o precyzyjny zakres i standard prac, kary umowne za opóźnienia lub wadliwe wykonanie oraz prawo do odstąpienia od umowy.
Jaką dokumentację inwestycji warto gromadzić?
Warto zgromadzić umowę z wykonawcą, faktury, paragony, potwierdzenia przelewów, korespondencję, zdjęcia stanu prac przed i po oraz protokoły odbioru. Pełniejsza dokumentacja ułatwia dochodzenie racji w sporze z wykonawcą lub przed funduszem.
Jakie środki prawne przysługują wobec nierzetelnego wykonawcy?
Dostępne są roszczenia z rękojmi i gwarancji, egzekwowanie kar umownych i odszkodowania, dochodzenie roszczeń na drodze sądowej oraz zawiadomienie organów ścigania.
Co grozi beneficjentowi w razie nieprawidłowości?
Poważniejsze nieprawidłowości mogą skutkować odmową rozliczenia lub obowiązkiem zwrotu uzyskanych środków wraz z odsetkami, w szczególności przy niezgodności z dokumentacją lub standardami technicznymi oraz przy przekroczeniu terminów bez akceptacji funduszu.
Czy można odstąpić od umowy zawartej z wykonawcą poza lokalem przedsiębiorstwa?
Przy umowach zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość konsument korzysta ze szczególnego prawa odstąpienia w ustawowych terminach.
Doświadczenie w bieżącej obsłudze prawnej osób fizycznych oraz przedsiębiorców zdobywała w wielu kancelariach prawnych w Warszawie specjalizujących się w prawie korporacyjnym oraz prawie rodzinnym. W kancelarii zajmuje się obsługą przedsiębiorców oraz klientów indywidualnych z zakresu prawa zobowiązań oraz prawa gospodarczego. W ramach realizowanej praktyki zawodowej między innymi analizuje, opiniuje i tworzy umowy cywilnoprawne, sporządza opinie prawne z zakresu prawa cywilnego oraz gospodarczego oraz opracowuje…
Zobacz profil →Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
