Deregulacja dla firm, jakie korzyści czekają przedsiębiorców?

W 2025 roku weszła w życie największa od lat reforma, mająca na celu uproszczenie prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Tzw. Pakiet Deregulacyjny, obejmuje ponad 40 konkretnych zmian w różnych ustawach, z których większość wejdzie w życie jeszcze w tym roku. Uderza w to, co przez lata było bolączką firm, zbyt rozbudowaną biurokrację, przewlekłość postępowań i nieprzewidywalność stanowionego prawa. W poniższym artykule można znaleźć, co się zmieniło, a także co deregulacja oznacza w praktyce, zwłaszcza dla przedsiębiorców z sektora małych i średnich przedsiębiorców.

Deregulacja firm 2025, najważniejsze poprawki

W 2025 roku uchwalono tzw. Pakiet Deregulacyjny, który wprowadza ponad 40 zmian legislacyjnych mających na celu ograniczenie obciążeń administracyjnych i uproszczenie procedur w obrocie gospodarczym. Nowelizacje obejmują jedne z najczęściej podnoszonych problemów, doskwierających osobom prowadzącym działalność w Polsce. Po licznych konsultacjach z przedsiębiorcami, w końcu udało się wprowadzić poprawki do aż 35 ustaw, z których najważniejsze to:

1.   Nowe zasady kontroli, mniej stresu, więcej przewidywalności

Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian są nowe zasady dotyczące kontroli w firmach. Od 2025 roku kontrola, prowadzona w stosunku do mikroprzedsiębiorcy może trwać przez maksymalnie 6 dni, podczas gdy wcześniej było to 12 dni. Ponadto, nowa regulacja wyprowadza ograniczenia do jednej lub dwóch kontroli rocznie, zależnie od kategorii ryzyka  , dla małych i średnich firm. Dodatkowo przedsiębiorcy zakwalifikowani jako niskiego ryzyka mogą spodziewać się planowanych wizyt inspektorów nie częściej niż raz na pięć lat, a w przypadku średniego ryzyka, raz na trzy lata. Co więcej, urząd nie może już pojawić się „z zaskoczenia”. Przed kontrolą przedsiębiorca otrzymuje listę wymaganych dokumentów. To nie tylko zwiększa komfort psychiczny, ale też pozwala realnie się przygotować. Takie rozwiązania to odpowiedź na od lat zgłaszane postulaty sektora MŚP, który najbardziej cierpiał z powodu nieproporcjonalnych, często paraliżujących kontroli.

2.   Administracja bez tajemnic, decyzje hybrydowe i „miękkie” wezwania

Pakiet Deregulacyjny 2025 wprowadził także istotne zmiany w zakresie stosowania sankcji administracyjnych i prowadzenia postępowań. Organy administracji publicznej zyskały możliwość umarzania z urzędu zarówno bieżących, jak i zaległych kar pieniężnych w sytuacjach, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że egzekucja byłaby bezskuteczna, na przykład z powodu braku majątku lub źródła dochodu po stronie zobowiązanego. Ma to zapobiec sytuacjom, w których koszty prowadzenia egzekucji przekraczają potencjalne korzyści finansowe, a jednocześnie usprawnić działanie administracji. Równolegle wprowadzono tzw. „miękkie” wezwania, czyli możliwość kontaktu z przedsiębiorcą przed wszczęciem formalnego postępowania, co pozwala na wcześniejsze wyjaśnienie wątpliwości i uniknięcie zbędnej formalizacji. W części spraw gospodarczych wprowadzono także możliwość jednoinstancyjnego rozstrzygania, co skraca procedury i przyspiesza wydanie rozstrzygnięcia. Skrócono także terminy. Urzędnik ma obecnie 21 dni na wydanie decyzji, to o 9 dni mniej niż dotychczas. A jeśli termin minie bez reakcji, działa zasada milczącej zgody. W praktyce, będzie to polegać na tym, że w przypadku braku decyzji lub sprzeciwu ze strony organu w ustawowo określonym terminie, sprawa uznawana jest za rozstrzygniętą pozytywnie. Zgodnie z nowymi przepisami, rozwiązanie to obejmie m.in. postępowania dotyczące zawierania umów w sektorze paliwowym, pozwoleń na prowadzenie badań skuteczności środków ochrony roślin oraz rejestracji znaków identyfikacyjnych producentów butelek miarowych. Mechanizm ten skraca czas obsługi spraw, zmniejsza obciążenia po stronie organów i zwiększa pewność obrotu gospodarczego.

3.   Stabilne prawo, vacatio legis i zasada „one in, one out”

Nowe przepisy wprowadzają minimalne vacatio legis na poziomie 6 miesięcy dla każdej ustawy w sprawach podatkowych podnoszących obciążenia. Dzięki temu przedsiębiorca nie dowiaduje się o zmianie z dnia na dzień, ale ma czas na dostosowanie procedur, systemów, a czasem nawet modelu działania. Jak od każdej reguły pojawią się tu wyjątki, jednak będą mogły się pojawić tylko w szczególnych sprawach,  na przykład gdy wymaga tego prawo Unii Europejskiej lub gdy uzasadnione będzie działanie w interesie publicznym, np. związanym z bezpieczeństwem państwa lub ochroną zdrowia. Pojawiła się też nowa zasada legislacyjna: „one in, one out”, każda nowa regulacja nakładająca obowiązki musi być zrównoważona zniesieniem innego obciążenia. Choć na razie nie przewidziano mechanizmu egzekucyjnego, to sama obecność tej zasady w systemie legislacyjnym może stanowić punkt odniesienia w debacie o jakości prawa.

4.   Cyfrowe rozwiązania i więcej elastyczności

Pakiet deregulacyjny to również konkretne ułatwienia w zakresie cyfryzacji. Od lipca 2025 r. umowy leasingu mogą być zawierane w pełni online, bez konieczności użycia kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Pojawiła się także możliwość prowadzenia działalności nierejestrowanej tylko na podstawie numeru PESEL, co otwiera drogę do legalnego działania np. rękodzielnikom, freelanserom czy osobom łączącym pracę z działalnością zarobkową. Zmieniono również definicję rzemiosła, rzemieślnik może teraz prowadzić działalność w formie spółki z o.o. czy akcyjnej, co wcześniej było niemożliwe. To kluczowe dla rozwoju mniejszych, ale ambitnych firm, które chcą się rozwijać w strukturze bardziej nowoczesnej niż tradycyjna jednoosobowa działalność gospodarcza.

Pakiet deregulacyjny, a co z ryzykiem?

Choć deregulacja to krok w stronę uproszczenia, nie można ignorować potencjalnych zagrożeń. Brak mechanizmu weryfikacji skutków zasady „one in, one out” może sprawić, że stanie się ona martwym zapisem. Niektóre rozwiązania, jak decyzje jednoinstancyjne, mogą ograniczyć prawo do odwołania się w sprawach skomplikowanych lub spornych. Istnieje też ryzyko nadmiernego zróżnicowania praktyki, wszystko zależy od sprawności poszczególnych urzędów.

Deregulacja dla firm 2025, Podsumowanie

Deregulacja 2025 roku to realna odpowiedź na potrzeby przedsiębiorców. Wprowadzone zmiany, od uproszczenia kontroli, przez cyfryzację, po zwiększoną przewidywalność prawa, mają potencjał poprawy warunków prowadzenia działalności w Polsce. Co więcej, ich konstrukcja pokazuje, że ustawodawca stara się odchodzić od modelu „państwa kontrolera” w stronę „państwa partnera”. To dobra wiadomość dla biznesu. Ale jak każda zmiana, także i ta będzie wymagać czasu, praktyki i… czujności. Dlatego, jeśli jesteś przedsiębiorcą i potrzebujesz pomocy w świetle wszystkich nowych (de)regulacji lub doradztwa z zakresu prawa gospodarczego i korporacyjnego, skontaktuj się z Kancelarią HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy.