Ustawa sieciowa, której zdecydowana większość przepisów weszła w życie z dniem 30 kwietnia 2026 r. gruntownie przebudowała zasady przyłączania instalacji wytwórczych i magazynów energii do sieci elektroenergetycznej. Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie i doprecyzowanie mechanizmu cable pooling, czyli współdzielenia przyłącza przez kilka instalacji lub magazynów energii elektrycznej. Po nowelizacji z cable pooling skorzystają nie tylko deweloperzy OZE, przy czym mechanizm obejmuje teraz również magazyny energii elektrycznej finansowane odrębnie od wiodącego źródła, co otwiera nowe ścieżki finansowania i optymalizacji projektów hybrydowych.
Czym jest cable pooling?
Cable pooling, to rozwiązanie prawne pozwalające przyłączyć do sieci elektroenergetycznej kilka instalacji wytwórczych lub magazynów energii za pośrednictwem jednego punktu przyłączeniowego. Mechanizm ten zadebiutował w polskim prawie energetycznym wraz z nowelizacją ustawy o odnawialnych źródłach energii z 17 sierpnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1436), która wprowadziła do ustawy – Prawo energetyczne art. 7 ust. 1f–1g. Pierwotnie cable pooling ograniczał się wyłącznie do instalacji OZE. Ustawa sieciowa zniosła to ograniczenie.
Zakres zastosowania po nowelizacji
Znowelizowany art. 7 ust. 1f ustawy – Prawo energetyczne brzmi:
Do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV w jednym miejscu przyłączenia można przyłączyć dwie lub większą liczbę instalacji lub dwa lub większą liczbę magazynów energii elektrycznej należących do jednego lub większej liczby podmiotów. Przepisu nie stosuje się do instalacji lub magazynów energii elektrycznej, dla których miejscem przyłączenia do sieci jest instalacja odbiorcy końcowego.
Kluczowe zmiany w stosunku do stanu prawnego sprzed nowelizacji
Kluczowe rozszerzenie w stosunku do stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy sieciowej sprowadza się do tego, że poprzednie brzmienie art. 7 ust. 1f ustawy – Prawo energetyczne ograniczało cable pooling do „instalacji odnawialnego źródła energii”. Ustawa sieciowa usunęła to zawężenie. Przepis wskazuje teraz ogólnie na „instalacje” (bez wymogu, by były to instalacje OZE) oraz odrębnie o „magazynach energii elektrycznej” jako samodzielnej kategorii instalacji. Magazyn energii elektrycznej nie musi już być przyporządkowany do konkretnej instalacji OZE – może uczestniczyć w cable pooling’u jako samodzielny podmiot.
Instalacje mogą należeć do jednego lub kilku podmiotów. Dopuszczalne jest zatem zarówno cable pooling „wewnętrzny” (jeden inwestor, wiele instalacji), jak i „zewnętrzny” (niezależni inwestorzy dzielący jedno przyłącze).
Przepis nie obejmuje natomiast instalacji, dla których miejscem przyłączenia jest instalacja odbiorcy końcowego.
Porozumienie o współdzieleniu przyłącza
Warunkiem skorzystania z cable pooling’u przez podmioty inne niż jeden inwestor jest zawarcie porozumienia o współdzieleniu przyłącza. Zgodnie z art. 7 ust. 3de PE, porozumienie jest umową wielostronną między uczestnikami i określa w szczególności:
strony porozumienia wraz z danymi umożliwiającymi ich identyfikację oraz przyporządkowanie przyłączanych instalacji lub magazynów energii elektrycznej do stron porozumienia,
stronę porozumienia, która we własnym imieniu zawiera umowę o przyłączenie do sieci oraz umowę o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej dla wszystkich przyłączonych i planowanych do przyłączenia instalacji,
zasady wspólnej realizacji uprawnień i obowiązków wynikających z warunków przyłączenia, umowy o przyłączenie do sieci oraz umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej,
zasady współdzielenia zespołów urządzeń służących do wyprowadzania mocy do miejsca rozgraniczenia własności sieci przedsiębiorstwa energetycznego i instalacji podmiotów przyłączanych,
zasady współpracy z podmiotem będącym stroną umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w realizacji jego obowiązków określonych w art. 9j ust. 7,
zasady rozdziału środków otrzymanych w ramach rekompensaty finansowej w przypadku zastosowania przez operatora redysponowania, o którym mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943, pomiędzy stronami porozumienia,
określenie lokalizacji punktów pomiarowych właściwych dla poszczególnych instalacji.
Porozumienie składa się do właściwego operatora systemu dystrybucyjnego jako załącznik do wniosku o przyłączenie kolejnej instalacji w ramach istniejącego miejsca przyłączenia. Bez porozumienia cable pooling jest niedostępny dla niezależnych inwestorów, bo każdy z nich musiałby ubiegać się o odrębne warunki przyłączenia.
Brak zaliczki dla kolejnych instalacji
Ważną zachętą ekonomiczną jest przepis art. 7 ust. 1h ustawy – Prawo energetyczne, który przewiduje, że podmiot ubiegający się o przyłączenie kolejnej instalacji lub magazynu w ramach cable poolingu, bez zwiększenia dotychczasowej mocy przyłączeniowej, jest zwolniony z obowiązku wniesienia zaliczki na poczet opłaty przyłączeniowej. Zaliczka wynosi na zasadach ogólnych 60 zł/kW mocy instalacji i stanowi istotny koszt finansowy. Jej eliminacja przy rozbudowie istniejącego projektu cable pooling obniża barierę wejścia dla kolejnych uczestników.
Rozliczenie energii i kosztów
Ustawa – prawo energetyczne po zmianach wprowadzonych na mocy Ustawy sieciowej precyzyjnie określa zasady rozliczeń między uczestnikami cable pooling’u. W świetle art. 7 ust. 23 ustawy – Prawo energetyczne, każda strona porozumienia rozlicza wyprodukowaną energię indywidualnie, na podstawie własnego układu pomiarowo-rozliczeniowego. Operator systemu dystrybucyjnego jest zobowiązany zainstalować odrębne układy pomiarowe dla każdego uczestnika porozumienia.
Ponadto w świetle art. 7 ust. 24 ustawy – Prawo energetyczne, straty w sieci wynikające ze współdzielonego przyłącza rozliczane są między uczestnikami według zasad określonych w porozumieniu. Ustawa nie przewiduje ustawowej reguły zastępczej na wypadek, gdyby porozumienie nie regulowało tej kwestii.
Nowe rodzaje umowy przyłączeniowej
Ustawa sieciowa wprowadziła dwa nowe rodzaje umowy przyłączeniowej, które mogą być istotne dla projektów cable pooling realizowanych w obszarach o ograniczonej przepustowości sieci, tj.: elastyczna umowa przyłączeniowa i konfigurowalna umowa przyłączeniowa.
Elastyczna umowa przyłączeniowa jest przeznaczona dla sytuacji, gdy przyłączenie bez ograniczeń jest technicznie możliwe, lecz wymaga rozbudowy sieci. Operator systemu dystrybucyjnego proponuje przyłączenie z tymczasowymi ograniczeniami mocy do czasu zakończenia rozbudowy. Ograniczenia mają charakter przejściowy i nie mogą trwać dłużej niż 3 lata od dnia zakończenia realizacji całości przyłączanego obiektu i uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie.
Z kolei konfigurowalna umowa przyłączeniowa zakłada ograniczenia bezterminowe, zmienne w czasie i powiązane z aktualnymi parametrami sieci (np. przepustowością w danym miejscu). Wytwórca lub właściciel magazynu godzi się na dynamiczne ograniczenia dyspozycyjności w zamian za szybsze przyłączenie. Instrument ten sprzyja projektom, w których magazyn energii uczestniczący w cable poolingu pełni rolę bufora, tzn. w godzinach ograniczeń ładuje się zamiast oddawać energię do sieci, a oddaje ją po ustąpieniu ograniczenia.
Podsumowanie
Cable pooling, czyli mechanizm współdzielenia jednego przyłącza przez kilka instalacji wytwórczych lub magazynów energii, stał się po nowelizacji Prawa energetycznego istotnym instrumentem zwiększającym opłacalność projektów OZE. Ustawa sieciowa, obowiązująca od 30 kwietnia 2026 r., rozszerzyła ten mechanizm o magazyny energii elektrycznej, co otwiera nowe możliwości finansowania i optymalizacji projektów hybrydowych.
Magazyn energii może być teraz finansowany odrębnie od instalacji OZE, bez konieczności rejestrowania go jako elementu tej instalacji. Każdy uczestnik cable poolingu zachowuje przy tym pełną niezależność handlową, tj. w szczególności własny układ pomiarowy i własną umowę sprzedaży energii. Dla projektów w obszarach o ograniczonej przepustowości sieci dostępna jest ponadto elastyczna umowa przyłączeniowa z tymczasowymi ograniczeniami mocy, która pozwala rozpocząć działalność szybciej niż oczekiwanie na rozbudowę sieci.
Skuteczne skorzystanie z cable poolingu wymaga jednak starannego przygotowania, w szczególności starannej redakcji porozumienia zawieranego na podstawie art. 7 ust. 3de Prawa energetycznego, zwłaszcza w zakresie podziału mocy i kosztów strat. Niejasne postanowienia porozumienia rodzą ryzyko sporów między uczestnikami, a operator systemu może odmówić rozpatrzenia wniosku opartego na wadliwym porozumieniu, które nie spełnia ustawowych wymogów.
Kancelaria HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy sp.k. posiada doświadczenie w obsłudze projektów OZE i magazynów energii, w tym w doradztwie przy procesie przyłączeniowym. Jeżeli planują Państwo realizację projektu z wykorzystaniem cable poolingu lub potrzebują wsparcia w tym procesie, zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Doświadczenie zawodowe zdobywał w jednej z renomowanych lubelskich kancelarii, zajmującej się szeroko rozumianym prawem cywilnym i gospodarczym. W kancelarii Hewelt Wojnowski i Wspólnicy spółka komandytowa na co dzień zajmuje się bieżącym doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz opracowywaniem dokumentacji korporacyjnej spółek, m.in. umów spółek, regulaminów organów spółek, umów regulujących stosunki między wspólnikami, uchwał organów spółek, transakcji M&A. Oprócz doradztwa korporacyjnego…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
