Przejdź do treści
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy
Procesowe 21 listopada 2022 ok. 2 min czytania

Znamiona podstępu w rozumieniu art. 86 k.c.

Zuzanna Bokina-Kielbasa Autor Zuzanna Bokina-Kielbasa Radca prawny, Managing Associate
Znamiona podstępu w rozumieniu art. 86 k.c.

Art. 86 k.c., treść przepisu

Art. 86. § 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.

Jak definiuje się podstęp?

Kodeks cywilny nie zawiera definicji podstępu, o którym mowa w art. 86 k.c. i nie precyzuje, jaką postać winno przybrać zachowanie osoby, której zarzuca się podstęp. Definicję natomiast można zrekonstruować na podstawie zapadłych na gruncie powołanego przepisu orzeczeń.

Działanie podstępne polega na świadomym wywołaniu u drugiej osoby mylnego wyobrażenia o rzeczywistym stanie rzeczy, w celu skłonienia jej do złożenia określonego oświadczenia woli. Działanie podstępne jest zawsze etycznie naganne, niezależnie od pobudek i skutków działania sprawcy, gdyż zmierza do zakłócenia procesu decyzyjnego innej osoby i doprowadzenia jej, na podstawie zasugerowanych fałszywych przesłanek rozumowania, do złożenia określonego oświadczenia woli. Etyczna naganność podstępu stała się motywem surowego potraktowania przez prawo cywilne skutków wywołanego nim błędu. (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dn. 18.06.2020 r., sygn. akt V ACa 79/20).

Działaniem podstępnym może być każde zachowanie, które spowoduje lub utwierdzi u innej osoby błędne wyobrażenie o rzeczywistości.

Może ono polegać na nieprawdziwych zapewnieniach ze strony kontrahenta, zatajaniu faktów, fałszywych obietnicach i kłamstwach wywołujących po stronie składającego oświadczenie określone, błędne, wyobrażenie o rzeczywistości. Znamiona podstępu mogą również wypełniać zapewnienia o określonych zachowaniach w przyszłości (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dn. 13.11.2019 r., sygn. akt I ACa 268/19).

W przypadku podstępu, inaczej niż w razie błędu unormowanego w art. 84 k.c., uchylenie się od skutków wadliwego oświadczenia woli jest możliwe także wtedy, gdy fałszywe przeświadczenie po stronie składającego oświadczenie woli nie dotyczy treści czynności prawnej, lecz okoliczności sytuujących się poza nią, w szczególności motywów dokonania czynności.

*Treść niniejszego artykułu odzwierciedla jedynie stanowisko autora. Autor nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nim zawartość merytoryczną ani za sposób wykorzystania zawartych w nim informacji.

Od czego zacząć

Szykuje się spór albo postępowanie?

Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.

  1. 1
    Rozmowa

    Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.

  2. 2
    Co dalej

    Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.

  3. 3
    Działamy

    Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.

Zuzanna Bokina-Kielbasa
Autor
Zuzanna Bokina-Kielbasa
Radca prawny, Managing Associate
Prawo korporacyjne i gospodarcze · Umowy · Ochrona danych osobowych

Specjalizuje się w korporacyjnej obsłudze podmiotów gospodarczych oraz ochronie danych osobowych. Wspomaga klientów kancelarii w przygotowywaniu wszelkiej dokumentacji korporacyjnej, w tym w rejestracji spółek handlowych oraz w dalszej rejestracji zmian, a także udziela bieżącego i kompleksowego doradztwa w zakresie prowadzonej działalności. Zapewnia doradztwo w przeprowadzaniu procesów transformacyjnych spółek handlowych, w tym w procesach przekształceń i połączeń. Przygotowuje oraz opiniuje umowy, regulaminy i…

Zobacz profil →
Miesięczny Legal Check

Nie przegap kolejnej analizy

Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.

Powiązane publikacje

Procesowe 18 sierpnia 2026

Umorzenie egzekucji z nieruchomości - kiedy następuje i kiedy możliwa jest ponowna egzekucja?

Umorzenie egzekucji z nieruchomości następuje przede wszystkim po dwóch bezskutecznych licytacjach. Wyjaśniamy, co wtedy dzieje się z wpisem w księdze wieczystej, kiedy wierzyciel może ponownie wszcząć egzekucję z tej samej nieruchomości i czym różni się umorzenie po licytacjach od umorzenia z przyczyn ogólnych.

Sebastian Król
Sebastian Król
7 min czytania
Procesowe 18 sierpnia 2026

Umorzenie postępowania egzekucyjnego - co oznacza i co dalej?

Umorzenie postępowania egzekucyjnego kończy egzekucję, ale nie umarza długu. Wyjaśniamy, kiedy komornik umarza postępowanie z urzędu, kiedy na wniosek, co dzieje się z zajęciami po umorzeniu, kto płaci opłatę egzekucyjną i czy wierzyciel może wszcząć egzekucję ponownie.

Sebastian Król
Sebastian Król
5 min czytania

Umów konsultację

Umów konsultację z prawnikiem naszej kancelarii.

Umów konsultacjęNapisz do nas