Nieintuicyjność w tym zakresie wynika głównie z dość częstego błędu jakim jest utożsamianie zagadnień oświadczenia o potrąceniu oraz zarzutu potrącenia.
Oświadczenie o potrąceniu a zarzut potrącenia
Otóż oświadczenie o potrąceniu, o którym mowa w art. 499 k.c., jest czynnością materialnoprawną powodującą, w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 498 § 1 k.c., odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności, natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na żądaniu oddalenia powództwa w całości lub w części, z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek potrącenia. Oświadczenie o potrąceniu stanowi zatem materialnoprawną podstawę zarzutu potrącenia.
Mając powyższe na uwadze, aby skutecznie podnieść zarzut potrącenia w toku procesu, konieczne jest poprzedzenie tego kroku złożeniem oświadczenia o potrąceniu. I o ile za intuicyjne i skuteczne należy uznać złożenie takiego oświadczenia o potrąceniu w odpowiedzi na pozew (lub innym piśmie procesowym) w sytuacji, gdy strony działają bez pełnomocników procesowych, to w sytuacji, gdy choć jedna ze stron ma ustanowionego pełnomocnika, jest to już co do zasady bezskuteczne. W sytuacji bowiem, gdy strony lub strona mają ustanowionych pełnomocników procesowych, to pisma procesowe są doręczane właśnie tymże, co z natury rzeczy uniemożliwia skuteczne złożenia oświadczenia o potrąceniu drugiej stronie.
Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie sygn. akt II CSK 476/12, *skoro oświadczenie o potrąceniu może wywrzeć skutek dopiero z chwilą dojścia do adresata (*art. 61 k.c.), to zawarte w odpowiedzi na pozew oświadczenie o potrąceniu doręczone jedynie nieumocowanemu do jego przyjęcia pełnomocnikowi powoda nie może być ocenione jako skuteczne.
Złożenie zarzutu potrącenia
W sytuacji zatem, gdy strony procesu posiadają ustanowionych pełnomocników, złożenie zarzutu potrącenia należy poprzedzić złożeniem oświadczenia o potrąceniu, które zostanie złożone przez stronę (samodzielnie lub poprzez pełnomocnika posiadającego wyraźne pełnomocnictwo do składania oświadczeń materialnoprawnych) bezpośrednio drugiej stronie. Dopiero wówczas bowiem dochodzi do skutecznego złożenia oświadczenia o potrąceniu, co umożliwia podniesienie stosownego zarzutu procesowego w toku postępowania.
Jeżeli interesuje Cię tematyka oświadczenia o potrąceniu, zarzutu potrącenia lub inne sprawy natury prawnej, skorzystaj z usług Kancelarii HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy.
*Treść niniejszego artykułu odzwierciedla jedynie stanowisko autora. Autor nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nim zawartość merytoryczną ani za sposób wykorzystania zawartych w nim informacji.
Prawnicy HWW udzielają konsultacji w Warszawie oraz online. Wybierz formę kontaktu.
Nie przegap kolejnej analizy
Najważniejsze zmiany w prawie i ich skutki dla biznesu, raz w miesiącu na Twój e-mail.
Zapisując się, akceptujesz politykę prywatności. Wypiszesz się jednym kliknięciem.
