Etapy postępowania
Kancelaria HWW, świadcząc reprezentację przed sądami i zastępstwo procesowe, skutecznie reprezentowała klientkę w sporze z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych dotyczącym ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia. Sprawa dotyczyła decyzji ZUS, w której organ rentowy zakwestionował roszczenie klientki Kancelarii, będącej w ciąży, o wypłatę zasiłku. Jako jedną z głównych przyczyn wskazano krótki okres pomiędzy zgłoszeniem do ubezpieczeń pracowniczych a wystąpieniem naszej klientki z roszczeniem o przyznanie świadczenia z ZUS.
Kancelaria HWW zakwestionowała stanowisko organu rentowego, wskazując na błędne ustalenia zarówno w zakresie stanu faktycznego, jak i dokonanej przez ZUS oceny prawnej. Organ przyjął bowiem, że zgłoszenie do ubezpieczeń miało charakter pozorny, a stosunek pracy nie był faktycznie realizowany. Ponadto ZUS stał na stanowisku, iż głównym celem klientki było uzyskanie korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych, co, w ocenie organu, miało wykluczać objęcie jej ochroną ubezpieczeniową.
Od decyzji ZUS Kancelaria wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego, Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając zaskarżonej decyzji m.in. brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. W odwołaniu wskazano również na naruszenie zasady równego traktowania przez władze publiczne, przejawiające się w przyjęciu przez ZUS narracji prowadzącej do wniosku, że samo nawiązanie stosunku pracy w okresie ciąży może stanowić próbę wyłudzenia świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Okręgowy w całości podzielił argumentację przedstawioną przez Kancelarię i zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, stwierdzając, że ubezpieczona jako pracownik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek.
Argumentacja prawna Kancelarii
Strategia procesowa Kancelarii HWW została oparta na konsekwentnym wykazaniu, że w realiach sprawy istniały wszystkie elementy charakterystyczne dla rzeczywistego stosunku pracy, natomiast ustalenia dokonane przez ZUS miały charakter dowolny i nie znajdowały oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W toku postępowania Kancelaria skupiła się na wykazaniu faktycznego wykonywania pracy przez ubezpieczoną, podkreśleniu istnienia podporządkowania pracowniczego oraz realizacji obowiązków na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy, jak również na zakwestionowaniu automatyzmu w przyjmowaniu przez organ rentowy, że krótki okres zatrudnienia lub moment zgłoszenia do ubezpieczeń mogą same w sobie świadczyć o pozorności stosunku pracy.
Kancelaria wskazywała jednocześnie, że organ rentowy nie jest uprawniony do dowolnego kwestionowania stosunku pracy. Ocena podlegania ubezpieczeniom społecznym powinna opierać się na obiektywnej analizie rzeczywiście wykonywanych obowiązków, a nie na domniemaniach co do motywów stron. W szczególności zwrócono uwagę na brak spójności zaskarżonej decyzji ZUS ze stanowiskiem prezentowanym przez ten organ w oficjalnych materiałach informacyjnych publikowanych na jego stronie internetowej.
Kancelaria podniosła, że, zgodnie z informacjami udostępnianymi przez ZUS, prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje niezależnie od długości podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, nawet w przypadku objęcia tym ubezpieczeniem na dzień przed porodem. W ocenie Kancelarii zamieszczanie tego rodzaju informacji przez organ rentowy objęte jest zakresem obowiązywania zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a działalność informacyjna organów administracji publicznej nie może prowadzić do wywoływania negatywnych konsekwencji dla obywateli działających w oparciu o przekazywane komunikaty.
Ponadto Kancelaria odwołała się do stanowisk doktryny, wskazując, że nawet gdyby, zgodnie z twierdzeniami organu rentowego, głównym motywem zawarcia umowy o pracę było skorzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, okoliczność ta sama w sobie nie stanowi naruszenia prawa. Zawarcie umowy o pracę w takim celu mieści się w granicach dozwolonego porządku prawnego i nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności w odniesieniu do kobiet w ciąży, których sytuacja na rynku pracy jest obiektywnie trudniejsza. Odmowa nawiązania stosunku pracy z uwagi na płeć lub stan zdrowia mogłaby natomiast narazić pracodawcę na zarzut dyskryminacji.
Istotnym elementem argumentacji było również wykazanie, że nawet w sytuacjach budzących wątpliwości organu rentowego, ciężar dowodu nie może być w całości przerzucany na ubezpieczonego. Kancelaria wskazała, że ZUS nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających, iż umowa o pracę z ubezpieczoną została zawarta dla pozoru.
Efekty działań i ochrona interesów klienta
W wyniku podjętych przez Kancelarię HWW działań Sąd uwzględnił odwołanie w całości, zmieniając decyzję ZUS i potwierdzając istnienie tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Rozstrzygnięcie to zapewniło ubezpieczonej pełną ochronę wynikającą z systemu ubezpieczeń społecznych, w tym prawo do świadczeń, których ZUS pierwotnie odmówił.
Wyrok w przedmiotowej sprawie stanowi dowód na to, że konsekwentna i merytoryczna argumentacja pozwala skutecznie zakwestionować nawet daleko idące ustalenia organu rentowego.
Znaczenie sprawy i jej konsekwencje
Sprawa ma istotne znaczenie praktyczne zarówno dla ubezpieczonych, jak i dla płatników składek. Orzeczenie potwierdza, że sam fakt zakwestionowania zatrudnienia przez organ rentowy nie przesądza o braku podlegania ubezpieczeniom społecznym, a każda sprawa powinna być oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem rzeczywistego charakteru relacji łączącej strony oraz faktycznego sposobu wykonywania pracy.
Rozstrzygnięcie podkreśla, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest uprawniony do zastępowania sądu pracy w ocenie istnienia stosunku pracy ani do formułowania wniosków wyłącznie w oparciu o domniemania co do intencji stron. Postępowanie organu rentowego powinno opierać się na rzetelnej analizie całokształtu okoliczności faktycznych, a nie na schematycznych założeniach oderwanych od realiów danej sprawy.
Przedmiotowy wyrok to sygnał dla praktyki stosowania prawa w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, ochrona ubezpieczeniowa nie może być arbitralnie ograniczana, a decyzje organu rentowego podlegają pełnej kontroli sądowej. Prawidłowo nawiązany i faktycznie realizowany stosunek pracy korzysta z ochrony systemu ubezpieczeń społecznych niezależnie od okoliczności towarzyszących jego zawarciu.
Zespół Kancelarii odpowiedzialny za prowadzenie sprawy
Za prowadzenie sprawy odpowiadał procesowy zespół Kancelarii HWW, pod nadzorem adwokata Mikołaja Hewelta, MBA, Partnera.
Najczęściej zadawane pytania
Czy krótki okres zatrudnienia lub szybkie zgłoszenie do ubezpieczeń może być podstawą do odmowy wypłaty zasiłku?
Organ rentowy nie może automatycznie zakwestionować stosunku pracy wyłącznie na podstawie krótkiego okresu zatrudnienia lub momentu zgłoszenia do ubezpieczeń. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny rzeczywistego charakteru relacji między pracownikiem a pracodawcą, a nie opierania się na schematycznych założeniach.
Czy skorzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest równoznaczne z próbą wyłudzenia?
Zawarcie umowy o pracę w celu skorzystania ze świadczeń mieści się w granicach dozwolonego porządku prawnego i nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego. Taka okoliczność sama w sobie nie może być podstawą do uznania umowy za pozorną, zwłaszcza w przypadku kobiet w ciąży, których sytuacja na rynku pracy jest trudniejsza.
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może domniemywać motywów pracodawcy przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniom?
Ocena podlegania ubezpieczeniom powinna opierać się na obiektywnej analizie faktycznie wykonywanych obowiązków, a nie na domniemaniach co do intencji stron. Organ rentowy nie jest uprawniony do zastępowania sądu w ocenie istnienia stosunku pracy ani do formułowania wniosków wyłącznie na podstawie podejrzeń.
Kto ponosi ciężar dowodu w sporze o pozorność umowy o pracę?
Ciężar dowodu nie może być w całości przerzucany na ubezpieczonego, a organ rentowy musi przedstawić wiarygodne dowody potwierdzające, że umowa została zawarta dla pozoru. Samo twierdzenie o braku rzeczywistego wykonywania pracy bez odpowiednich przesłanek nie wystarcza do zmiany decyzji.
Szykuje się spór albo postępowanie?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
