Budowa morskich farm wiatrowych w Polsce – kluczowe aspekty prawne i wyzwania
Morska energetyka wiatrowa stanowi jeden z filarów transformacji energetycznej Polski, a zarazem jedną z najbardziej złożonych prawnie gałęzi inwestycji infrastrukturalnych. Ramy prawne tego procesu wyznacza ustawa z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych, uzupełniona przepisami o obszarach morskich, prawem energetycznym oraz regulacjami środowiskowymi, które łącznie tworzą wielowarstwowy system regulacyjny właściwy dla tego rodzaju inwestycji.
Jakie zgody i pozwolenia są niezbędne do budowy morskiej farmy wiatrowej?
Punktem wyjścia dla każdego projektu offshore jest pozwolenie na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich (PSZW), wydawane przez ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej, którego funkcję aktualnie pełni Minister Infrastruktury. PSZW można uzyskać jedynie w wyłącznej strefie ekonomicznej – ustawodawca wyklucza lokalizowanie farm na morzu terytorialnym i wodach wewnętrznych.
Na podstawie art. 23 ust. 6 ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, pozwolenie to zachowuje ważność przez cały okres eksploatacji inwestycji, jednak nie dłużej niż 30 lat, liczone od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Jeżeli w ciągu 8 lat od jego wydania inwestor nie uzyska pozwolenia na budowę, Minister Infrastruktury może wydać decyzję o wygaśnięciu PSZW.
Kolejnym obligatoryjnym elementem jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawana przez właściwą regionalną dyrekcję ochrony środowiska po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko. Morskie farmy wiatrowe zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, co oznacza obowiązek sporządzenia pełnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor musi między innymi uzyskać jeszcze warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, pozwolenie na budowę oraz – dopiero na końcowym etapie – koncesję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na wytwarzanie energii elektrycznej.
Najważniejsze wyzwania praktyczne
Poza samą ścieżką administracyjną inwestorzy muszą mierzyć się z kilkoma dodatkowymi obszarami ryzyka. W zakresie infrastruktury kluczowe są dwie kwestie: dostosowanie portów do potrzeb morskiej energetyki wiatrowej oraz adaptacja sieci przesyłowych. Konieczna jest zarówno budowa sieci na morzu i ich przyłączy do sieci lądowych, jak i modernizacja lądowych sieci przesyłowych w północnej części Polski, tak aby były one zdolne do poradzenia sobie ze zwiększoną produkcją energii w tej części kraju.
Po drugie – regulacje. Choć liberalizacja zasad lokalizacyjnych była dla sektora przełomem, inwestorzy wciąż wskazują na długotrwałe procedury środowiskowe i administracyjne, które potrafią zatrzymać projekt na lata. Dodatkową niepewność regulacyjną wprowadza częstotliwość zmian samej ustawy offshore (ostatnia nowelizacja pochodzi z października 2025 r., a aktualnie trwają prace nad kolejną).
Istotnym obszarem ryzyka pozostają także kolizje z innymi użytkownikami obszarów morskich. Trasy kabli i lokalizacje turbin muszą pozostawać w zgodności z uzyskanymi pozwoleniami lokalizacyjnymi oraz decyzją środowiskową, a ponadto uwzględniać: bezpieczeństwo żeglugi; bezpieczeństwo personelu zaangażowanego w budowę, eksploatację i likwidację morskiej farmy wiatrowej; funkcjonowanie systemów łączności, bezpieczeństwa morskiego, ochrony granicy państwowej na morzu oraz obronności państwa; a także ochronę środowiska morskiego. Z rybakami dotkniętymi ograniczeniem dostępu do łowisk zawierane są odrębne porozumienia rekompensacyjne.
Podsumowanie
Budowa morskiej farmy wiatrowej w Polsce to proces inwestycyjny o wyjątkowej złożoności prawnej – wymaga koordynacji decyzji lokalizacyjnych, środowiskowych, sieciowych i koncesyjnych, angażujących równolegle kilka resortów. Sukces pierwszych projektów tego typu, z Baltic Power na czele, potwierdza wykonalność tego modelu, jednak dalszy rozwój sektora będzie zależał od tempa rozbudowy sieci przesyłowej, stabilności otoczenia regulacyjnego oraz sprawnego godzenia interesów inwestorów z rybołówstwem, obronnością i ochroną środowiska. Dla podmiotów planujących wejście w ten sektor kluczowe znaczenie ma więc nie tylko znajomość przepisów ustawy offshore, lecz także bieżące śledzenie praktyki organów administracji morskiej i środowiskowej, które w istotnym stopniu kształtują realny czas i koszt realizacji inwestycji.
Prowadzisz spółkę i masz sprawę do rozwiązania?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto. Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.