Udział w aukcji rynku mocy zaczyna się długo przed samą aukcją. Najpierw trzeba przejść certyfikację, a ta ma dwa odrębne etapy i własne terminy, których nie da się nadrobić po fakcie. Poniżej opisujemy przebieg obu etapów, progi mocy, treść certyfikatu oraz drogę postępowania, gdy operator odmówi wpisu albo wyda certyfikat z innymi parametrami, niż wnioskowano.
Podstawą jest ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy. Przepisy przywołujemy w brzmieniu z tekstu jednolitego (Dz.U. z 2025 r. poz. 610), którego stan prawny oznaczono na 17 kwietnia 2025 r. Po tej dacie weszła w życie jedna nowelizacja ustawy, z 12 września 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1302, obowiązująca od 30 września 2025 r.), dlatego przed złożeniem dokumentów brzmienie konkretnego przepisu warto potwierdzić w aktualnym tekście.
Dwa etapy, nie jeden
Operator systemu przesyłowego prowadzi certyfikację ogólną oraz certyfikację do konkretnej aukcji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy certyfikacja ogólna służy pozyskaniu informacji o jednostkach fizycznych i wpisaniu ich do rejestru rynku mocy, a certyfikacja do aukcji głównej, do aukcji dodatkowych, do aukcji uzupełniającej albo do aukcji dogrywkowej służy utworzeniu jednostek rynku mocy i dopuszczeniu ich do danej aukcji.
Rozdzielenie tych etapów ma praktyczny skutek. Wpis do rejestru dotyczy jednostki fizycznej, czyli konkretnego urządzenia albo obiektu, a jednostka rynku mocy, czyli podmiot oferty w aukcji, powstaje dopiero w drugim etapie i może składać się z kilku jednostek fizycznych. Kto pominie certyfikację ogólną, nie ma czego zgłosić do aukcji, bo wniosek o certyfikację może dotyczyć wyłącznie jednostek wpisanych do rejestru, z wpisem ważnym w chwili rozpoczęcia certyfikacji do aukcji (art. 15 ust. 2).
Terminy, które biegną niezależnie od gotowości inwestora
Ustawa wiąże certyfikację sztywnym kalendarzem. Certyfikację ogólną rozpoczyna się nie później niż w 2. tygodniu każdego roku, a kończy nie później niż w 11. tygodniu tego roku. Certyfikację do aukcji głównej rozpoczyna się 14 tygodni przed aukcją główną i kończy nie później niż w 4. tygodniu przed nią. Certyfikację do aukcji dodatkowych rozpoczyna się nie później niż 16 tygodni przed tymi aukcjami, a kończy nie później niż w 4. tygodniu przed nimi. Certyfikacja do aukcji uzupełniającej trwa nie krócej niż 4 tygodnie, a certyfikacja do aukcji dogrywkowej trwa 5 tygodni i kończy się nie później niż 14 dni przed rozpoczęciem tej aukcji (art. 3 ust. 2, 3, 3a, 4 i 4a).
Daty rozpoczęcia i zakończenia certyfikacji operator ogłasza na swojej stronie internetowej (art. 3 ust. 6). Harmonogram warto traktować jako pierwszy element planu pracy, a nie jako informację do sprawdzenia na końcu, bo od niego zależy, czy zdążycie zebrać dane techniczne i uzgodnić dokumenty wewnętrzne.
Etap pierwszy: wniosek o rejestrację
W certyfikacji ogólnej właściciel jednostki fizycznej albo jednostki redukcji zapotrzebowania planowanej, lub podmiot przez niego upoważniony, składa operatorowi wniosek o wpis tej jednostki do rejestru (art. 12 ust. 1). Wniosek zawiera dane identyfikacyjne jednostki i jej właściciela, dane pełnomocnika razem z dokumentami upoważniającymi, informacje o lokalizacji, parametry techniczne wraz z wykazem punktów pomiarowych oraz inne informacje określone w regulaminie rynku mocy (art. 12 ust. 2).
Dla jednostki redukcji zapotrzebowania planowanej ustawa wymaga dodatkowo wskazania podmiotu, który będzie pełnił funkcję dostawcy mocy, oraz planowanej łącznej mocy osiągalnej redukcji wszystkich jednostek fizycznych, które wejdą w jej skład (art. 12 ust. 5). Co istotne dla planowania kolejnych lat, wpis do rejestru uprawnia jednostkę do udziału w najbliższej certyfikacji do aukcji głównej, najbliższej certyfikacji do aukcji dodatkowych oraz najbliższej certyfikacji do aukcji uzupełniającej (art. 12 ust. 6), a w roku następującym po wpisie wnioskodawca może przedłożyć wniosek zawierający tylko uzupełnienie albo zmianę informacji z rejestru (art. 12 ust. 3).
Braki formalne nie kończą sprawy od razu. Operator wzywa do ich usunięcia w terminie z regulaminu rynku mocy, a dopiero nieusunięcie ich w terminie prowadzi do odmowy wpisu (art. 13). To jeden z tych momentów, w których liczy się gotowość do szybkiej reakcji, bo terminy regulaminowe są krótkie.
Etap drugi: wniosek o certyfikację i progi mocy
W certyfikacji do aukcji składa się wniosek o utworzenie jednostki rynku mocy i dopuszczenie jej do aukcji, o dopuszczenie do udziału w rynku wtórnym albo o dopuszczenie do kolejnej aukcji jednostki utworzonej wcześniej na ten sam rok dostaw (art. 15 ust. 1).
Skład jednostki rynku mocy wyznacza art. 16 ust. 1. Można ją utworzyć z jednej jednostki fizycznej wytwórczej o mocy osiągalnej netto nie mniejszej niż 2 MW, z jednej jednostki fizycznej redukcji zapotrzebowania o mocy osiągalnej redukcji nie mniejszej niż 2 MW, a także z grupy jednostek, których łączna moc wynosi nie mniej niż 2 MW i nie więcej niż 50 MW. W grupie jednostek wytwórczych pojedyncza jednostka fizyczna nie może mieć mocy osiągalnej netto wyższej niż 10 MW. Te same progi obowiązują dla jednostek zagranicznych i dla jednostek redukcji zapotrzebowania planowanych, a ustawa dopuszcza również grupę mieszaną, złożoną z jednostek fizycznych redukcji zapotrzebowania i jednostek redukcji zapotrzebowania planowanych.
Osobno trzeba sprawdzić wyłączenia z art. 16 ust. 2. Do jednostki rynku mocy na dany rok dostaw nie może wchodzić jednostka fizyczna, której w tym roku będzie przysługiwało prawo do pokrycia ujemnego salda na podstawie ustawy o odnawialnych źródłach energii albo ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych, jednostka, dla której wytwórca będzie składał wniosek o świadectwa pochodzenia, ani jednostka, która będzie świadczyć na rzecz operatora usługę o charakterze świadczenia i wynagradzania zbliżonym do obowiązku mocowego. Wykaz takich usług ogłasza Prezes URE (art. 16 ust. 3). Dla inwestorów łączących wsparcie OZE z rynkiem mocy to najczęstsze miejsce kolizji.
Maksymalną wielkość obowiązku mocowego, jaką jednostka może zaoferować, wyznacza się z uwzględnieniem korekcyjnego współczynnika dyspozycyjności, ustalanego corocznie dla grup technologii w przedziale od 0 do 1 (art. 18). Gdy jednostka rynku mocy składa się z jednostek fizycznych z różnych grup technologii, przyjmuje się współczynnik najniższy z nich (art. 18 ust. 4). Ta zasada potrafi istotnie obniżyć ofertę grupy zbudowanej z technologii o różnej dostępności.
Wniosku nie może złożyć dostawca mocy, wobec którego w dniu rozpoczęcia certyfikacji zachodzą okoliczności wskazane w art. 2 pkt 18 lit. a, b, c lub e rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, czyli przesłanki przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji (art. 15 ust. 8). Ograniczenia dotyczą też limitu emisji: w razie jego niespełnienia w roku dostaw dostawca mocy nie może złożyć wniosku o certyfikację, a dla jednostek, które rozpoczęły produkcję komercyjną przed 4 lipca 2019 r., pozostaje droga certyfikacji wyłącznie w zakresie dopuszczenia do rynku wtórnego (art. 15 ust. 6 i 7).
Certyfikat, kwalifikacja i długość umowy
Operator wydaje certyfikat potwierdzający utworzenie jednostki rynku mocy i dopuszczający ją do aukcji oraz do rynku wtórnego w odniesieniu do okresu dostaw, którego dotyczyła certyfikacja (art. 23). Certyfikat zawiera co najmniej dane dostawcy mocy i jednostki, kwalifikację jednostki, okres dostaw, wskazanie aukcji, wielkość obowiązku mocowego, iloczyn mocy osiągalnej netto i korekcyjnego współczynnika dyspozycyjności, status cenotwórcy albo cenobiorcy oraz liczbę okresów dostaw, na którą dostawca zamierza zawrzeć umowę mocową (art. 24 ust. 1).
Kwalifikacja z art. 25 rozstrzyga o tym, na ile lat można zawrzeć umowę mocową. Nowa jednostka rynku mocy wytwórcza spełniająca wyższy próg nakładów może oferować obowiązek mocowy na nie więcej niż piętnaście kolejnych okresów dostaw, nowa albo modernizowana jednostka spełniająca próg niższy na nie więcej niż pięć okresów, a jednostka istniejąca na jeden okres dostaw (art. 25 ust. 4). Umowę można zawrzeć na okres dłuższy o dwa lata, jeżeli jednostka wytwórcza spełni jednostkowy wskaźnik emisji dwutlenku węgla na poziomie nie wyższym niż 450 kg na 1 MWh, a w przypadku kogeneracji dostarcza co najmniej połowę wytworzonego ciepła do systemu ciepłowniczego, w którym nośnikiem ciepła jest gorąca woda (art. 25 ust. 5).
Nowa jednostka rynku mocy wytwórcza oraz niepotwierdzona jednostka redukcji zapotrzebowania otrzymują certyfikat warunkowy. Uprawnia on do udziału w aukcji po ustanowieniu zabezpieczenia finansowego na rzecz operatora, a brak zabezpieczenia w terminie oznacza utratę uprawnienia do udziału w aukcji z tą jednostką (art. 26 ust. 1 i 2). Warto ten krok wpisać do harmonogramu osobno, bo jest to odrębna czynność po wydaniu certyfikatu, a nie jego element.
Gdy operator odmawia
Także w drugim etapie braki formalne wniosku prowadzą najpierw do wezwania, a do odmowy wydania certyfikatu dopiero po ich nieusunięciu w wyznaczonym terminie (art. 22).
Odmowa nie zamyka sprawy. Zgodnie z art. 79 pkt 1 ustawy w sprawach spornych dotyczących procesów certyfikacji, obejmujących odmowę wpisu jednostki fizycznej do rejestru, odmowę wydania certyfikatu, wydanie certyfikatu z parametrami odbiegającymi od wnioskowanych, nierówne traktowanie oraz prowadzenie certyfikacji niezgodnie z przepisami albo regulaminem rynku mocy, rozstrzyga na wniosek strony Prezes URE, w drodze decyzji. Ta sama droga obejmuje spory o dane wpisane do rejestru oraz o obrót obowiązkiem mocowym na rynku wtórnym (art. 79 pkt 3 i 4).
Osobno warto pamiętać, że przekazanie w certyfikacji danych nieprawdziwych albo niepełnych podlega karze pieniężnej wymierzanej przez Prezesa URE, a jej wysokość nie może przekroczyć 5 procent przychodu ukaranego przedsiębiorcy z poprzedniego roku podatkowego, a przy działalności koncesjonowanej 5 procent przychodu z tej działalności (art. 85 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 i 5). Staranność w opisie parametrów technicznych nie jest więc tylko kwestią skuteczności wniosku.
Co z tego wynika dla przygotowania udziału w aukcji
Pracę nad udziałem w aukcji zaczyna się od kalendarza certyfikacji i od sprawdzenia, czy jednostki fizyczne mają ważny wpis w rejestrze. Potem rozstrzyga się skład jednostki rynku mocy, bo od niego zależy próg mocy, korekcyjny współczynnik dyspozycyjności i możliwa długość umowy mocowej. Na końcu zostaje to, co najłatwiej przeoczyć: zabezpieczenie finansowe przy certyfikacie warunkowym oraz zgodność planowanego udziału z wyłączeniami z art. 16 ust. 2 i z limitem emisji.
HWW doradzała Energa S.A. z Grupy Orlen przy udziale w aukcji dogrywkowej rynku mocy na rok dostaw 2029, obejmując doradztwem także ocenę zgodności mechanizmu z unijnym reżimem pomocy publicznej. Przebieg tej sprawy opisujemy w relacji z doradztwa przy aukcji rynku mocy, a zakres pomocy prawnej na stronie usługi. Każda sprawa ma własny stan faktyczny, więc ten wynik nie przesądza kolejnej.
Ten tekst przedstawia ogólne zasady i nie jest opinią prawną w indywidualnej sprawie.
Informacja kancelarii, poza treścią artykułu.
HWW doradzała Energa S.A. z Grupy Orlen przy udziale w aukcji dogrywkowej rynku mocy na rok dostaw 2029, w której spółka zakontraktowała 1 228,678 MW obowiązku mocowego: doradztwo objęło ocenę zgodności mechanizmu z unijnym reżimem pomocy publicznej oraz odpowiedzialność członków zarządu, a opinia kancelarii była jednym z dokumentów leżących u podstaw decyzji zarządu z 17 lipca 2025 r. o przystąpieniu do aukcji. Każda sprawa ma własny stan faktyczny, więc ten wynik nie przesądza kolejnej.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
