Kupujemy energię elektryczną i wodór z zagranicy. Czy dotyczy nas CBAM?
Tak, przywóz energii elektrycznej albo wodoru na obszar celny Unii co do zasady wymaga uwzględnienia CBAM. Odpowiedź dla Państwa spółki zależy jednak od tego, co jest przedmiotem przywozu, skąd pochodzi towar, kto występuje jako importer i w jaki sposób zorganizowana jest odprawa celna. Trzeba też odróżnić import spoza obszaru celnego Unii od zakupu zagranicznego, który nie prowadzi do takiego przywozu.
Stan prawny opisany w artykule: 10 września 2026 r. Uwzględnia on rozporządzenie (UE) 2025/2083 z 8 października 2025 r. (tzw. pakiet Omnibus), które zmieniło rozporządzenie (UE) 2023/956 w okresie docelowym mechanizmu, oraz polską ustawę wdrażającą CBAM, podpisaną w grudniu 2025 r. Przepisy o wniosku o status upoważnionego zgłaszającego CBAM stosuje się od 31 grudnia 2024 r., a przepisy o zakazie przywozu przez inny podmiot, o deklaracji CBAM i o umorzeniu certyfikatów - od 1 stycznia 2026 r. Pierwsza deklaracja obejmie rok 2026 i należy ją złożyć do 30 września 2027 r. Dla energii elektrycznej i wodoru nie działa zwolnienie de minimis oparte na progu 50 ton.
Kiedy CBAM dotyczy przywozu energii elektrycznej i wodoru
Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy dana operacja stanowi przywóz towaru na obszar celny Unii. Sama okoliczność, że kontrahent ma siedzibę za granicą, nie rozstrzyga sprawy. W analizie trzeba określić rodzaj towaru, jego pochodzenie, trasę dostawy, rolę spółki oraz dane wynikające z dokumentów celnych i handlowych.
Przywóz energii elektrycznej przebiega przy tym inaczej niż przywóz klasycznych towarów. Energia wpływa przez transgraniczne połączenia międzysystemowe, a jej ilość ustala się na podstawie danych pomiarowych operatorów systemów przesyłowych i nominacji zdolności przesyłowych, nie na podstawie dokumentów przewozowych. Zgłoszenia celne składa się w formule uproszczonej, okresowo, w oparciu o dane pomiarowe za dany okres rozliczeniowy. Analogiczny model dotyczy wodoru przesyłanego rurociągiem; wodór może być też przywożony w kontenerach lub naczepach ciśnieniowych, wówczas odprawa przebiega klasycznie.
Istotny jest również zakres przedmiotowy. CBAM obejmuje wodór objęty kodem CN 2804 10 00, czyli wodór w stanie czystym. Amoniak wykorzystywany jako nośnik wodoru należy do sektora nawozów i podlega odrębnym zasadom, w tym progowi 50 ton. Kwalifikację należy więc zawsze rozpocząć od ustalenia postaci towaru i właściwego kodu CN.
Kancelaria HWW ocenia, że przywóz energii elektrycznej lub wodoru nie korzysta ze zwolnienia de minimis opartego na jednolitym progu 50 ton.
Próg 50 ton masy netto, wprowadzony rozporządzeniem 2025/2083, dotyczy łącznie towarów z czterech sektorów: żelaza i stali, aluminium, nawozów oraz cementu. Agreguje się go według importera i roku kalendarzowego. Rozporządzenie wprost wyłącza z tego rozwiązania energię elektryczną i wodór. Nawet niewielka skala przywozu tych dwóch towarów nie pozwala więc powołać się na wskazane zwolnienie.
Rozporządzenie przewiduje natomiast szczególne wyłączenia terytorialne, których zakres różni się dla obu towarów. Nie stosuje się go do energii elektrycznej wytwarzanej na szelfie kontynentalnym lub w wyłącznej strefie ekonomicznej państwa członkowskiego albo państwa lub terytorium wymienionego w załączniku III pkt 1 i 2. W przypadku wodoru wyłączenie obejmuje towar pochodzący z szelfu kontynentalnego lub wyłącznej strefy ekonomicznej państwa członkowskiego albo państwa lub terytorium wymienionego wyłącznie w załączniku III pkt 1. Zastosowanie wyłączenia wymaga zatem ustalenia miejsca wytworzenia lub pochodzenia oraz odniesienia go do właściwej kategorii z załącznika III - odrębnie dla energii i odrębnie dla wodoru.
Na potrzeby oceny wyłączenia warto zgromadzić dokumenty opisujące miejsce wytworzenia lub pochodzenia towaru, trasę dostawy i stronę dokonującą przywozu. Dopiero zestawienie tych danych pozwala ocenić, czy CBAM znajduje zastosowanie w konkretnej transakcji.
Status upoważnionego zgłaszającego przed pierwszym przywozem
Towary objęte CBAM mogą być przywożone na obszar celny Unii wyłącznie przez upoważnionego zgłaszającego CBAM. Jeżeli importer ma siedzibę w państwie członkowskim, przed przywozem składa wniosek o przyznanie tego statusu. Wniosek składa się przez rejestr CBAM.
Przepisy przejściowe pozwalały kontynuować przywóz bez uzyskanego jeszcze statusu, jeżeli wniosek o jego nadanie został złożony do 31 marca 2026 r. - do czasu rozpatrzenia wniosku. Podmiot, który dokonywał w 2026 r. przywozu bez statusu i bez złożonego w terminie wniosku, powinien niezwłocznie uporządkować swoją sytuację, ponieważ naraża się na sankcje liczone od emisji wbudowanych w całość przywozu w danym roku.
Importer z siedzibą w państwie członkowskim może wyznaczyć pośredniego przedstawiciela celnego zgodnie z przepisami celnymi. Jeżeli przedstawiciel zgodzi się działać jako upoważniony zgłaszający CBAM, to on składa wniosek o upoważnienie. Gdy importer nie ma siedziby w państwie członkowskim, wniosek składa pośredni przedstawiciel celny.
Przed zawarciem lub wykonaniem dostawy należy zatem ustalić, kto formalnie będzie importerem, kto złoży zgłoszenie celne i kto ma odpowiadać za obowiązki CBAM. Jeżeli w transakcji uczestniczy pośredni przedstawiciel celny, jego rola oraz zgoda na działanie jako upoważniony zgłaszający powinny być jednoznaczne. Samo zaangażowanie przedstawiciela nie przesądza jeszcze, że przyjął on tę funkcję.
Przy imporcie energii elektrycznej rozporządzenie przewiduje odstępstwo związane ze sposobem przydzielania zdolności przesyłowych. W przypadku alokacji zdolności typu explicit podmiot, któremu przydzielono zdolność na potrzeby przywozu i który ją nominuje, jest traktowany jak upoważniony zgłaszający CBAM. Obowiązki mogą więc obciążać podmiot nominujący zdolność, a nie stronę kontraktu handlowego na energię, co ma szczególne znaczenie w strukturach z udziałem pośredników. Możliwość zastosowania tego odstępstwa trzeba jednak sprawdzić dla konkretnego sposobu przywozu. Nie należy zakładać, że obejmuje ono każdą transgraniczną dostawę energii.
Deklaracja, certyfikaty i kalendarz obowiązków
Upoważniony zgłaszający CBAM składa deklarację za poprzedni rok kalendarzowy do 30 września każdego roku. Pierwszy termin przypada 30 września 2027 r. i dotyczy przywozu dokonanego w 2026 r. Deklarację składa się przez rejestr CBAM.
W deklaracji trzeba podać całkowitą ilość każdego rodzaju przywiezionych towarów. Dla energii elektrycznej wyraża się ją w megawatogodzinach, a dla innych towarów, w tym wodoru, w tonach. Deklaracja obejmuje też całkowity poziom emisji wbudowanych. Dla energii elektrycznej wykazuje się go w tonach emisji ekwiwalentu dwutlenku węgla na megawatogodzinę, a dla innych towarów w tonach emisji ekwiwalentu dwutlenku węgla na tonę danego rodzaju towaru.
Emisje można rozliczyć na podstawie wartości rzeczywistych, potwierdzonych przez akredytowanego weryfikatora, albo na podstawie wartości domyślnych publikowanych przez Komisję, które nie wymagają weryfikacji. Dla energii elektrycznej zasadą są wartości domyślne, a wartości rzeczywiste dopuszcza się jedynie po spełnieniu rygorystycznych warunków przewidzianych w przepisach.
Deklaracja wskazuje również całkowitą liczbę certyfikatów CBAM przeznaczonych do umorzenia. Odpowiada ona emisjom wbudowanym po uwzględnieniu redukcji z tytułu opłaty emisyjnej poniesionej w kraju pochodzenia oraz dostosowania odzwierciedlającego zakres bezpłatnych przydziałów uprawnień w EU ETS. Do 30 września, po raz pierwszy w 2027 r. za rok 2026, upoważniony zgłaszający przekazuje właściwą liczbę certyfikatów do umorzenia przez rejestr CBAM. Musi zapewnić, aby wymagana liczba certyfikatów była dostępna na jego rachunku.
Obowiązek utrzymywania na koniec każdego kwartału certyfikatów odpowiadających co najmniej 50 procentom emisji wbudowanych stosuje się od 1 stycznia 2027 r. Poziom tych emisji określa się na podstawie wartości domyślnych, z uwzględnieniem wszystkich towarów przywiezionych od początku roku kalendarzowego. Przepisy o sprzedaży certyfikatów CBAM, którą państwo członkowskie prowadzi na wspólnej centralnej platformie dla upoważnionych zgłaszających mających siedzibę w tym państwie, stosuje się od 1 lutego 2027 r.
W praktyce oznacza to konieczność zapewnienia spójnego obiegu danych od pierwszego przywozu w 2026 r., mimo że deklarację i certyfikaty za ten rok rozlicza się w 2027 r. Dane ilościowe, informacje o emisjach, dokumenty weryfikacyjne i podział odpowiedzialności warto porządkować na bieżąco. Warto też uwzględnić, że cała płatność za przywóz z 2026 r. przypadnie między 1 lutego a 30 września 2027 r., równolegle z bieżącymi obowiązkami za rok 2027.
Co zapisać w umowach i procedurach
Umowa powinna jasno wskazywać, kto jest importerem, kto działa jako upoważniony zgłaszający CBAM i czy w transakcji uczestniczy pośredni przedstawiciel celny. Przy dostawach energii elektrycznej należy dodatkowo ustalić, kto nominuje zdolności przesyłowe, ponieważ od tego może zależeć, kogo obciążają obowiązki CBAM. Należy też ustalić, która strona dostarcza dane potrzebne do obliczenia i ewentualnej weryfikacji emisji wbudowanych, w jakim formacie je przekazuje oraz w jakim terminie ma poprawić braki lub rozbieżności.
Warto opisać przepływ informacji o ilości towaru. Dla energii elektrycznej procedura powinna zapewniać dane w megawatogodzinach, spójne z danymi pomiarowymi operatorów, a dla wodoru w tonach. Dokumentacja powinna pozwalać połączyć konkretny przywóz z informacjami o pochodzeniu, emisjach i podmiocie odpowiedzialnym za deklarację. Jeżeli rozważane jest wyłączenie dotyczące szelfu kontynentalnego lub wyłącznej strefy ekonomicznej, umowa powinna zapewnić przekazanie danych potrzebnych do oceny jego warunków.
W procedurze wewnętrznej warto wyznaczyć osoby odpowiedzialne za rejestr CBAM, kompletowanie danych, kontakt z przedstawicielem celnym, kontrolę terminów oraz zapewnienie certyfikatów na rachunku. Przydatny jest punkt kontrolny przed pierwszym przywozem, potwierdzający status upoważnionego zgłaszającego. Osobno należy opisać kontrolę roczną przed deklaracją i, od 2027 r., kwartalną kontrolę poziomu certyfikatów.
Nie każda kwestia wynika wyłącznie z kontraktu. Właściwy organ krajowy i sankcje określa ustawa wdrażająca CBAM do polskiego porządku prawnego, podpisana w grudniu 2025 r., dlatego kwestie krajowe należy weryfikować według stanu prawnego na dzień oceny. Umowa powinna jednak ograniczać ryzyko braku danych i sporów o to, kto miał je dostarczyć.
Co przygotować do pierwszego kontaktu
Wystarczy krótki opis sprawy ze wskazaniem roli spółki w dostawie oraz informacją, czy chodzi o energię elektryczną, wodór, czy oba towary. Pomocne będzie dołączenie dokumentu, który ma zostać oceniony, albo określenie etapu rozmów z kontrahentem, a także wskazanie oczekiwanego działania - na przykład oceny obowiązków, analizy klauzul lub przygotowania procedury - oraz istotnego terminu. Pełne akta można przekazać później, kanałem uzgodnionym z kancelarią.
Najczęstsze pytania
Jak ustalić, czy opisana sytuacja dotyczy właśnie naszej firmy?
Trzeba ustalić, czy spółka uczestniczy w przywozie energii elektrycznej lub wodoru na obszar celny Unii, kto jest importerem i jakie jest pochodzenie towaru. Znaczenie mają też sposób odprawy, nominacja zdolności przesyłowych, udział przedstawiciela celnego oraz ewentualne szczególne wyłączenie.
Jakie dokumenty są potrzebne do oceny obowiązków CBAM przy przywozie energii i wodoru?
Pomocne są umowa i załączniki, dokumenty celne, opis przepływu towaru, dane pomiarowe lub dane o ilości i pochodzeniu oraz informacje o emisjach wbudowanych. Warto także przygotować ustalenia z pośrednim przedstawicielem celnym i informację o statusie upoważnionego zgłaszającego.
Czy możemy zlecić tylko ocenę obowiązków CBAM i klauzul umownych?
Tak, zakres może obejmować ocenę konkretnego modelu przywozu i postanowień umowy. W takim przypadku warto wskazać, które decyzje mają zostać podjęte na podstawie analizy i kiedy planowany jest pierwszy przywóz.
Co można ustalić, gdy nie mamy jeszcze kompletu danych?
Można określić, jakie fakty przesądzają o kwalifikacji, wskazać brakujące dokumenty i przygotować listę pytań do kontrahenta lub przedstawiciela celnego. Ostateczna ocena kwestii zależnych od pochodzenia, roli importera albo sposobu przywozu wymaga danych z konkretnego stanu faktycznego.
Czy można poprosić o wycenę bez zakupu konsultacji?
Tak. W wiadomości wystarczy krótko opisać transakcję, oczekiwany zakres pracy, dostępne dokumenty i termin. Na tej podstawie można ustalić zakres wyceny bez wcześniejszego zakupu konsultacji.
Poproś o wycenę
Masz pytanie podatkowe albo spór z urzędem?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Opisz sprawę własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Wolisz od razu porozmawiać? Umów konsultację.
Specjalizuje się w polskim i międzynarodowym prawie podatkowym, ze szczególnym uwzględnieniem podatków dochodowych (CIT, PIT) oraz kwestii opodatkowania transakcji transgranicznych. Posiada wieloletnie doświadczenie w świadczeniu kompleksowego doradztwa podatkowego, obejmującego przygotowywanie opinii prawno-podatkowych, wniosków o interpretacje indywidualne oraz przeprowadzanie przeglądów podatkowych.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
