Kancelaria HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy z sukcesem reprezentowała jednostkę samorządu terytorialnego w sporze podatkowym z Dyrektorem Krajowej Informacji Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2026 r. (sygn. akt I FSK 1597/23) w całości oddalił skargę kasacyjną organu podatkowego od korzystnego dla Klienta wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 4/23). NSA ostatecznie przesądził, że rozliczenie inwestycji w obcym środku trwałym polegającej na wzniesieniu budynku stanowi odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, a nie świadczenie usług, co umożliwia zastosowanie zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Geneza sprawy – błędna interpretacja Dyrektora KIS
Klient Kancelarii HWW zawarł ze swoją jednoosobową spółką komunalną z sektora gospodarki morskiej umowę o korzystanie z nieruchomości gruntowych. Na udostępnionym gruncie gmina wybudowała budynek przy basenie portowym. Zgodnie z postanowieniami umowy, po ustaniu stosunku prawnego samorządowi przysługiwało roszczenie o zwrot poczynionych nakładów, z dopuszczoną możliwością ich konwersji na udziały w kapitale zakładowym spółki komunalnej. Co istotne, obie strony transakcji są zarejestrowanymi, czynnymi podatnikami VAT.
W związku z planowanym rozliczeniem jednostka samorządu terytorialnego zwróciła się do Dyrektora KIS z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w celu potwierdzenia, że przekazanie wybudowanego obiektu budowlanego stanowi odpłatną dostawę towarów, która może korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy o VAT. Dyrektor KIS uznał stanowisko Klienta za nieprawidłowe, twierdząc, że:
- nakłady inwestycyjne poniesione na cudzym gruncie nie stanowią odrębnej rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego ani towaru w myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT;
- rozliczenie takich nakładów należy kwalifikować wyłącznie jako odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT;
- w rezultacie transakcja z natury rzeczy nie może korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla dostawy budynków i budowli na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o VAT, lecz podlega opodatkowaniu stawką podstawową 23%.
Argumentacja prawna Kancelarii HWW
W imieniu Klienta Kancelaria HWW zakwestionowała profiskalne stanowisko organu, konsekwentnie wykazując prymat wykładni ekonomiczno-gospodarczej oraz autonomii prawa podatkowego nad ujęciem cywilistycznym. Kluczowe filary argumentacji Kancelarii HWW objęły:
- Autonomiczne i ekonomiczne pojęcie „dostawy towaru”:
Pojęcie „rozporządzania towarem jak właściciel” (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT) nie może być utożsamiane z cywilistycznym prawem własności w rozumieniu art. 48 Kodeksu cywilnego (superficies solo cedit). Zasadnicze znaczenie ma faktyczna i ekonomiczna możliwość dysponowania towarem, a nie posiadany tytuł prawny. To Klient poniósł całość ciężaru ekonomicznego budowy i dysponował obiektem jak właściciel.
- Kwalifikacja budynku jako towaru przy rozliczeniu nakładów:
Pozostawienie ulepszeń w postaci wzniesionego budynku w zamian za świadczenie pieniężne (lub objęcie udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym) stanowi przeniesienie władztwa ekonomicznego nad rzeczą (towarem w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT). Ekwiwalent finansowy spełnia przesłankę odpłatności, co wprost konstytuuje czynność jako odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu na zasadach właściwych dla nieruchomości.
- Ugruntowana linia orzecznicza TSUE i NSA:
Argumentację poparto bogatym dorobkiem orzeczniczym Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w tym wyrokiem w sprawie C-320/88 Shipping and Forwarding Enterprise Safe, C-291/92, C-185/01) oraz jednolitym kierunkiem orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w sprawach o sygn. akt I FSK 1149/10, I FSK 1204/15 oraz I FSK 291/20).
Rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie i skarga kasacyjna KIS
W pierwszej kolejności skargę Kancelarii HWW rozpatrzył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 14 czerwca 2023 r. (sygn. akt I SA/Sz 4/23) w całości uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora KIS. Sąd I instancji podzielił zarzuty Kancelarii dotyczące naruszenia prawa materialnego, uznając, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni pojęcia dostawy towarów. WSA wskazał, że w realiach sprawy przekazanie wybudowanego obiektu w zamian za ekwiwalent pieniężny stanowi dostawę towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, a nie usługę, co oznacza, że organ bezpodstawnie wykluczył możliwość objęcia tej transakcji zwolnieniem z podatku.
Dyrektor KIS nie zgodził się z tym orzeczeniem i wywiódł skargę kasacyjną do NSA, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania oraz błędną ocenę charakteru rozliczeń nakładów.
NSA w całości przyznał rację Klientowi
Naczelny Sąd Administracyjny w całości oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS, w pełni podzielając stanowisko i argumentację wypracowaną przez Kancelarię HWW.
Najważniejsze ustalenia wyroku NSA:
- Prymat własności ekonomicznej: Dostawa towarów w podatku od towarów i usług kładzie nacisk na ekonomiczny wymiar transakcji i faktyczną możliwość rozporządzania rzeczą, funkcjonując w całkowitym oderwaniu od cywilistycznej zasady tożsamości właściciela gruntu i naniesień.
- Wybudowany budynek to towar: Przekazanie właścicielowi nieruchomości wybudowanego budynku w zamian za świadczenie pieniężne lub konwersję na udziały stanowi odpłatną dostawę towarów na terytorium kraju w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
- Brak wyłączenia zwolnienia z VAT: Dyrektor KIS bezpodstawnie uznał transakcję za usługę; w konsekwencji kwalifikacja czynności jako dostawy towaru otwiera drogę do zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 (oraz ewentualnie pkt 10a) ustawy o VAT.
Znaczenie wyroku
Orzeczenie NSA ma znaczenie nie tylko dla reprezentowanego Klienta, ale również dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego oraz podmiotów gospodarczych realizujących projekty inwestycyjne i infrastrukturalne na nieruchomościach użytkowanych na podstawie umów takich jak najem, dzierżawa czy użyczenie. Wyrok skutecznie blokuje niekorzystną praktykę organów podatkowych, które dążyły do sztucznego kwalifikowania zwrotu obiektów budowlanych jako „odpłatnego świadczenia usług” objętego stawką 23% VAT, ignorując materialny i gospodarczy charakter rozliczanych nakładów.
Zespół prowadzący sprawę
Za prowadzenie sprawy po stronie Kancelarii HWW odpowiadali:
- Mikołaj Hewelt, Partner, Adwokat, Doradca Podatkowy;
- Mateusz Kowalski, Radca Prawny, Doradca Podatkowy;
- Piotr Magda, Radca Prawny.
Nie wiesz, czy to Twój przypadek?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Opisz sprawę własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Wolisz od razu porozmawiać? Umów konsultację.
HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy to warszawska kancelaria prawna doradzająca przedsiębiorcom i podmiotom publicznym. Łączymy doświadczenie w prawie gospodarczym, energetyce, podatkach, ochronie danych osobowych i sporach sądowych, dostarczając rozwiązania dopasowane do realiów biznesowych klientów.
Poznaj kancelarię →Nie przegap kolejnej analizy
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
