Obszary przyspieszonego rozwoju OZE (OPRO) - nowe zasady lokalizacji inwestycji W skrócie • Obowiązek wyznaczenia obszarów przyspieszonego rozwoju OZE (OPRO) wynika z unijnej dyrektywy RED III; Polska miała wdrożyć odpowiednie przepisy do końca 2024 r., a wyznaczyć obszary do 21 lutego 2026 r. - oba terminy zostały przekroczone. • Ustawa wskazuje konkretne kategorie terenów priorytetowych dla lokalizacji OPRO oraz zamknięty katalog obszarów, na których wyznaczenie OPRO jest wprost wyłączone. • Dla inwestycji zlokalizowanej w granicach już obowiązującego planu OPRO ustawa znosi obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej, zastępując go zgłoszeniem i możliwością złożenia wniosku o pozwolenie na budowę już po 30–45 dniach. Obowiązek wyznaczenia obszarów przyspieszonego rozwoju OZE (OPRO) wynika z prawa unijnego. Mechanizm ten wprowadza dodatkowy dokument planistyczny, funkcjonujący obok miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który z góry wskazuje tereny preferowane dla poszczególnych rodzajów instalacji odnawialnych źródeł energii. Skąd wynika obowiązek wprowadzenia OPRO Podstawą wprowadzenia OPRO do polskiego porządku prawnego jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia 18 października 2023 r., zwana potocznie dyrektywą RED III. Nałożyła ona na państwa członkowskie obowiązek przyjęcia przepisów krajowych umożliwiających wyznaczenie takich obszarów do końca grudnia 2024 r., a samego wyznaczenia obszarów - do 21 lutego 2026 r. W Polsce oczekiwanie na komplet decyzji niezbędnych do realizacji inwestycji OZE trwa obecnie od trzech do siedmiu lat, co stanowi istotną barierę dla osiągnięcia unijnego celu 42,5% udziału OZE w końcowym zużyciu energii do 2030 r. Przepisy wdrażające OPRO wprowadzono do ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Gdzie mogą powstać obszary przyspieszonego rozwoju OZE Plan obszarów przyspieszonego rozwoju OZE sporządza się w granicach administracyjnych województwa, oddzielnie dla każdego rodzaju instalacji odnawialnego źródła energii - dla jednej technologii można sporządzić więcej niż jeden plan. Ustawa wprowadza wyraźną hierarchię przy wyznaczaniu granic obszarów. Priorytetowo traktowane są tereny przemysłowe i poprzemysłowe, zabudowane, zdegradowane i nienadające się do wykorzystania w rolnictwie, sztuczne zbiorniki wodne oraz obszary infrastruktury technicznej lub transportowej. Równolegle ustawa zawiera zamknięty katalog wyłączeń. OPRO nie mogą zostać wyznaczone na obszarach form ochrony przyrody, na krajobrazach priorytetowych, na głównych szlakach migracyjnych ptaków i ssaków ani na innych terenach wskazanych na mapach wrażliwości przyrody, które sporządza regionalny dyrektor ochrony środowiska. Wyjątkiem są sztuczne powierzchnie znajdujące się na takich obszarach – na przykład dachy, parkingi czy infrastruktura transportowa, które mimo lokalizacji na terenie chronionym mogą zostać objęte OPRO. Jak przebiega uchwalenie planu OPRO Plan uchwala sejmik województwa, a inicjuje ten proces uchwała sejmiku o przystąpieniu do jego sporządzenia. Marszałek województwa informuje następnie gminy o możliwości zgłaszania wniosków o wyznaczenie obszaru na ich terenie oraz występuje o uzgodnienia i opinie do szeregu podmiotów, m.in. gmin, regionalnego dyrektora ochrony środowiska, starostów oraz operatora sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej. Rada gminy może też sama wystąpić z wnioskiem o wyznaczenie obszaru na swoim terenie. Koszty sporządzenia planu obciążają budżet państwa, choć samo jego przygotowanie jest zadaniem realizowanym przez samorząd województwa. Plan nie jest rozwiązaniem trwałym raz na zawsze - podlega okresowemu przeglądowi pod kątem zgodności m.in. z mapą potencjału OZE i mapą wrażliwości przyrody, a w razie potrzeby może zostać zaktualizowany. Inwestycje rozpoczęte przed aktualizacją korzystają z zasady praw nabytych i pozostają rozliczane na dotychczasowych zasadach. Co zyskuje inwestor, lokalizując inwestycję w granicach OPRO Lokalizacja w granicach obowiązującego planu OPRO wiąże się z realnym uproszczeniem procedury. Ustawa znosi obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i na obszar Natura 2000 - dotyczy to instalacji wykorzystujących energię wiatru oraz towarzyszącej infrastruktury przyłączeniowej. W miejsce tej procedury inwestor dokonuje elektronicznego zgłoszenia inwestycji regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wraz z potwierdzeniem jej zgodności z planem OPRO. Wniosek o pozwolenie na budowę można złożyć już po 30 dniach od zgłoszenia (dla instalacji poniżej 150 kW) lub po 45 dniach (dla instalacji od 150 kW), jeśli organ nie wniesie sprzeciwu - możliwego tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak niezgodność z planem OPRO czy nieprzewidziane wcześniej znaczące oddziaływanie środowiskowe. Na jakim etapie znajduje się wdrożenie w Polsce Mimo że przepisy formalnie obowiązują, praktyczne wdrożenie pozostaje na wczesnym etapie. Rozporządzenie wykonawcze, mające ujednolicić sposób przygotowania planów OPRO, wciąż znajduje się na etapie Komisji Prawniczej. Spośród województw najbardziej zaawansowane są wielkopolskie i dolnośląskie; pozostałe regiony dopiero analizują potencjalne lokalizacje. W toku konsultacji zgłoszono uwagi krytyczne. Polski Komitet Energii Elektrycznej wskazał, że projekt rozporządzenia nie przewiduje obowiązku uwzględniania stanu systemu elektroenergetycznego, w tym zdolności przyłączeniowych, co może prowadzić do planów OPRO trudnych do zrealizowania w praktyce. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazało z kolei, że część przepisów jest sformułowana zbyt ogólnie, co grozi uznaniowością po stronie organów uchwalających plany.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Opisz sprawę własnymi słowami. Sprawdzimy, czy możemy pomóc, i przedstawimy zakres, cenę oraz termin porady. Wycena nie zobowiązuje, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Wolisz od razu porozmawiać? Umów konsultację.
Wiktoria Kobiałka jest Junior Associate w kancelarii HWW Hewelt Wojnowski Lindner i Wspólnicy. Wspiera zespół w bieżącej obsłudze prawnej przedsiębiorców.
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Newsletter „Miesięczny Legal Check” zbiera co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zinterpretowane przez prawników HWW.
