Opinia zabezpieczająca a wniesienie udziałów do fundacji rodzinnej i ich sprzedaż

Wniesienie udziałów spółki do fundacji rodzinnej i ich późniejsza sprzedaż przez fundację to zagadnienie, które budzi pytania o ryzyko zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (klauzuli GAAR). Szef Krajowej Administracji Skarbowej w opinii zabezpieczającej z 3 marca 2026 r. (sygn. DKP16.8082.11.2025) potwierdził, że taki model działania, przy odpowiednim ustrukturyzowaniu, może być w pełni zgodny z prawem i nie stanowi unikania opodatkowania.

Opinia zabezpieczająca, czym jest i jaką ochronę zapewnia

Opinia zabezpieczająca to instytucja przewidziana w art. 119y § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi oficjalne stanowisko Szefa KAS potwierdzające, że planowana przez podatnika czynność (lub zespół czynności) nie spełnia przesłanek zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania z art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej. Opinia zabezpieczająca daje podatnikowi ochronę przed zakwestionowaniem skutków podatkowych opisanego działania.

W praktyce oznacza to, że jeśli podatnik uzyska opinię zabezpieczającą, a następnie zrealizuje opisany w niej zespół czynności, organ podatkowy nie będzie mógł zastosować klauzuli GAAR. Jest to szczególnie istotne w przypadku transakcji o dużej wartości, takich jak wniesienie udziałów do fundacji rodzinnej i ich ewentualna późniejsza sprzedaż.

Stan faktyczny, wniesienie udziałów spółki z o.o. do fundacji rodzinnej

W analizowanej sprawie wnioskodawca, osoba fizyczna będąca jedynym właścicielem udziałów w spółce z o.o., planował założyć fundację rodzinną i wnieść do niej te udziały. Planowany zespół czynności obejmował dwa elementy: wniesienie udziałów spółki z o.o. do fundacji rodzinnej oraz ewentualną sprzedaż tych udziałów przez fundację w przyszłości, jeśli pojawią się satysfakcjonujące warunki finansowe.

Wnioskodawca podkreślił we wniosku, że na dzień jego złożenia nie pozostawał w kontakcie z żadnym potencjalnym nabywcą udziałów i nie był stroną żadnego, nawet wstępnego, porozumienia dotyczącego sprzedaży. Wyraził również gotowość oczekiwania na odpowiedniego nabywcę nawet przez wiele lat, a alternatywą dla sprzedaży miało być czerpanie pożytków z udziałów (np. dywidend) przez fundację rodzinną.

Korzyści podatkowe poddane ocenie Szefa KAS

Wnioskodawcy wskazali trzy główne korzyści podatkowe wynikające z planowanego zespołu czynności.

• Po stronie fundatora, niepowstanie zobowiązania podatkowego z tytułu sprzedaży udziałów, ponieważ to nie on, lecz fundacja będzie stroną ewentualnej transakcji. Gdyby fundator sprzedawał udziały osobiście, zapłaciłby 19% podatku od dochodu na podstawie art. 30b ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT.
• Po stronie fundacji, odsunięcie w czasie momentu powstania zobowiązania podatkowego. Fundacja rodzinna, co do zasady, jest zwolniona z CIT w zakresie działalności gospodarczej dozwolonej w ustawie o fundacji rodzinnej. Obowiązek podatkowy pojawi się dopiero w momencie dystrybucji świadczeń na rzecz beneficjentów lub wystąpienia zdarzeń wskazanych w art. 24q ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o CIT.
• Preferencyjne opodatkowanie wypłat, świadczenia wypłacane beneficjentom z fundacji rodzinnej podlegają zryczałtowanemu podatkowi w wysokości 15% CIT na poziomie fundacji, a na poziomie beneficjentów, 10% lub 15% PIT w zależności od stopnia pokrewieństwa z fundatorem, przy czym osoby z tzw. grupy zerowej (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo i inne osoby wymienione w ustawie o podatku od spadków i darowizn) są całkowicie zwolnione z PIT.

Ocena przesłanek klauzuli GAAR przez Szefa KAS

Zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej) wymaga łącznego spełnienia kilku przesłanek: osiągnięcia korzyści podatkowej, która była głównym lub jednym z głównych celów czynności, sztuczności sposobu działania oraz sprzeczności korzyści podatkowej z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej. Szef KAS przeanalizował każdą z nich.

Cel działania

Szef KAS uznał, że głównymi celami utworzenia fundacji i wniesienia do niej udziałów były cele sukcesyjne i inwestycyjne, zbieżne z zamysłem ustawodawcy wyrażonym w art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Wniesienie udziałów do fundacji pozwala na zachowanie ciągłości działalności spółki na wypadek śmierci fundatora oraz na profesjonalną kontynuację zarządzania majątkiem. Tych celów nie dałoby się osiągnąć bez powołania fundacji, w konsekwencji osiągnięcie korzyści podatkowych nie mogło być uznane za jeden z głównych celów czynności.

Sztuczność działania

Szef KAS stwierdził, że analizowany zespół czynności nie cechuje się sztucznością w rozumieniu art. 119c § 1 Ordynacji podatkowej. Dostrzegł racjonalność ekonomiczną w działaniu wnioskodawcy, który poszukuje najkorzystniejszego sposobu na przeprowadzenie sukcesji pokoleniowej i wykorzystuje do tego instytucję prawną stworzoną w tym celu. Fundacja nie została uznana za podmiot pośredniczący angażowany bez uzasadnienia gospodarczego.

Sprzeczność z celem ustawy

Szef KAS nie zidentyfikował powodów pozwalających na uznanie, że wskazane korzyści podatkowe są sprzeczne z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej. Skoro powołanie fundacji służy realizacji celów sukcesyjnych i inwestycyjnych, a statut fundacji precyzyjnie określa zasady wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów, osiągnięta korzyść mieści się w zamierzeniach ustawodawcy.

Elementy decydujące o pozytywnym rozstrzygnięciu, wnioski praktyczne

Analiza treści opinii zabezpieczającej pozwala wskazać kilka elementów, które miały istotne znaczenie dla pozytywnego rozstrzygnięcia i które zasługują na uwagę przy planowaniu analogicznych działań.

Po pierwsze, brak wcześniejszych działań zmierzających do sprzedaży udziałów. Wnioskodawca nie podejmował realnych kroków w kierunku zbycia udziałów przed założeniem fundacji, nie prowadził negocjacji i nie miał kontaktu z potencjalnymi nabywcami. To wyraźnie odróżnia tę sytuację od modelu, w którym fundacja byłaby jedynie instrumentem do przeprowadzenia transakcji bez opodatkowania.

Po drugie, ewentualny charakter sprzedaży. Sprzedaż udziałów została przedstawiona jako możliwość, a nie plan. Wnioskodawca wyraził gotowość oczekiwania na nabywcę nawet przez wiele lat i nie wykluczał opcji braku sprzedaży w ogóle.

Po trzecie, precyzyjny statut fundacji. Statut szczegółowo określał cele fundacji, zakres świadczeń dla beneficjentów i zasady ich wypłaty, co potwierdzało, że fundacja powstała w celu realizacji celów sukcesyjnych.

Po czwarte, fundacja powołana na czas nieoznaczony. Ten element dodatkowo potwierdzał długofalową perspektywę działania i brak zamiaru szybkiego wycofania majątku.

Opodatkowanie świadczeń z fundacji rodzinnej

Dla pełnego obrazu podatkowego tej struktury istotne jest rozróżnienie dwóch poziomów opodatkowania. Sama fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia z CIT w zakresie dozwolonej działalności (w tym zbywania mienia wniesionego przez fundatora). Opodatkowanie pojawia się na dwóch poziomach:

• na poziomie fundacji, w momencie dystrybucji świadczeń na rzecz beneficjentów fundacja płaci 15% CIT od wartości świadczenia (art. 24q ustawy o CIT);
• na poziomie beneficjenta, otrzymane świadczenie stanowi przychód z innych źródeł (art. 20 ust. 1g ustawy o PIT); beneficjenci z grupy zerowej (najbliższa rodzina fundatora) są zwolnieni z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT; pozostali beneficjenci płacą 10% lub 15% zryczałtowanego PIT, w zależności od stopnia pokrewieństwa.

W efekcie, jeśli beneficjentami są np. dzieci lub małżonek fundatora, łączne opodatkowanie dystrybucji ze sprzedaży udziałów może wynosić jedynie 15% CIT, w porównaniu z 19% PIT, które fundator zapłaciłby, gdyby sprzedał udziały osobiście.

Fundacja rodzinna a klauzula GAAR, okoliczności zwiększające ryzyko

Omawiana opinia zabezpieczająca daje cenne wskazówki, ale nie oznacza, że każde wniesienie udziałów do fundacji rodzinnej będzie automatycznie bezpieczne. Szef KAS wyraźnie podkreślił, że okoliczności każdej sprawy ocenia się indywidualnie. Ryzyko zakwestionowania transakcji wzrasta, gdy:

• fundacja jest zakładana w bezpośrednim związku czasowym z planowaną sprzedażą udziałów, szczególnie jeśli negocjacje z nabywcą już trwają lub zostały podpisane wstępne porozumienia (listy intencyjne, term sheety);
• statut fundacji nie przewiduje realnych celów sukcesyjnych, a jedynym faktycznym celem jest optymalizacja podatkowa jednorazowej transakcji;
• fundacja jest zakładana na czas oznaczony lub krótko po sprzedaży udziałów następuje dystrybucja całego zysku do beneficjentów i rozwiązanie fundacji.

W takich przypadkach organ podatkowy może uznać, że fundacja pełniła jedynie rolę podmiotu pośredniczącego, a cała konstrukcja cechowała się sztucznością działania, co otwiera drogę do zastosowania klauzuli GAAR.

Podsumowanie

Opinia zabezpieczająca Szefa KAS z 3 marca 2026 r. (DKP16.8082.11.2025) potwierdza, że wniesienie udziałów spółki z o.o. do fundacji rodzinnej i ich ewentualna późniejsza sprzedaż, przy odpowiednim ustrukturyzowaniu całego procesu, nie musi stanowić unikania opodatkowania w rozumieniu art. 119a Ordynacji podatkowej.

Warunkiem jest jednak właściwe przygotowanie: realne cele sukcesyjne, precyzyjny statut, brak bezpośredniego związku z planowaną transakcją sprzedaży oraz długofalowa perspektywa działania fundacji. Przy planowaniu analogicznych działań zasadne jest rozważenie wystąpienia o własną opinię zabezpieczającą, tematyka ta wchodzi w zakres problematyki doradztwa podatkowego, w ramach którego istotne jest zarówno prawidłowe przygotowanie wniosku, jak i właściwe ustrukturyzowanie całej transakcji.

Najczęściej zadawane pytania

1.   Czym jest opinia zabezpieczająca?

Opinia zabezpieczająca to instytucja z art. 119y § 1 Ordynacji podatkowej, oficjalne stanowisko Szefa KAS potwierdzające, że planowana czynność nie spełnia przesłanek zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Uzyskanie opinii zabezpieczającej chroni podatnika przed zakwestionowaniem skutków podatkowych opisanego działania.

2.   Czy wniesienie udziałów do fundacji rodzinnej stanowi unikanie opodatkowania?

Nie automatycznie. Szef KAS w opinii zabezpieczającej z 3 marca 2026 r. potwierdził, że wniesienie udziałów do fundacji rodzinnej i ich ewentualna późniejsza sprzedaż mogą być zgodne z prawem, jeżeli główne cele czynności mają charakter sukcesyjny i inwestycyjny, a nie wyłącznie podatkowy. Każdy przypadek podlega jednak indywidualnej ocenie.

3.   Jakie jest łączne opodatkowanie dystrybucji z fundacji rodzinnej na rzecz najbliższej rodziny?

Jeśli beneficjentami są osoby z grupy zerowej (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo), fundacja płaci 15% CIT przy dystrybucji świadczeń, a beneficjenci są zwolnieni z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT. Łączne opodatkowanie wynosi zatem 15%.

4.   Kiedy wzrasta ryzyko zastosowania klauzuli GAAR przy fundacji rodzinnej?

Ryzyko wzrasta, gdy fundacja jest zakładana w bezpośrednim związku czasowym z planowaną sprzedażą udziałów (zwłaszcza gdy negocjacje z nabywcą już trwają), statut nie przewiduje realnych celów sukcesyjnych, a fundacja jest zakładana na czas oznaczony lub krótko po transakcji następuje dystrybucja całego zysku i rozwiązanie fundacji.

5.   Czy opinia zabezpieczająca chroni przed zastosowaniem klauzuli GAAR?

Tak. Jeśli podatnik uzyska opinię zabezpieczającą, a następnie zrealizuje opisany w niej zespół czynności, organ podatkowy nie będzie mógł zastosować klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w odniesieniu do tych czynności.

Autor

Mateusz Sołkowicz

Associate

Specjalizuje się w prawie podatkowym, koncentrując się na odpowiedzialności podatników, płatników i inkasentów, a także na zagadnieniach związanych z podatkami dochodowymi i prawem karnym skarbowym. Praca magisterska, obroniona w Katedrze Prawa Finansowego Uniwersytetu Warszawskiego, dotyczyła odpowiedzialności podatkowej i karnej za oszustwa podatkowe w podatkach dochodowych.

Zobacz profil →