Asset Deal vs Share Deal, optymalna struktura transakcji

Przy transakcjach sprzedaży przedsiębiorstw i ich majątku kluczowym pytaniem jest wybór odpowiedniej struktury, Asset Deal (sprzedaż aktywów) czy Share Deal (sprzedaż udziałów lub akcji). Oba warianty mają swoje zalety, wady oraz konsekwencje podatkowe i prawne. Decyzja powinna być dostosowana do specyfiki transakcji, celów biznesowych i ryzyk, które chcemy zminimalizować.

Czym różnią się Asset Deal i Share Deal?

**Asset Deal, ** to w tłumaczeniu na język polski transakcja na aktywach przedsiębiorstwa tj. transakcja, której przedmiotem są konkretne składniki majątkowe przedsiębiorstwa takie jak nieruchomości, maszyny i urządzenia, zapasy,  czy wartości niematerialne (np. znaki towarowe). W praktyce oznacza to, że kupujący nabywa wybrane składniki przedsiębiorstwa.

Share Deal, to w tłumaczeniu na język polski transakcja na udziałach/akcjach. Kupujący nabywa więc całościowy, większościowy albo mniejszościowy pakiet udziałów (akcji) spółki, które jest właścicielem danego przedsiębiorstwa (rozumianego jako zespół składników materialnych i niematerialnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Istotne jest tutaj to, iż wraz z nabyciem udziałów (akcji) spółki, w praktyce z reguły przejęciem kontroli nad jednostką (spółką), nowi wspólnicy wstępują w „zastaną” sytuację spółki tj. mogą w ramach tej spółki zarządzać posiadanymi przez tą spółkę aktywami, ale muszą też mieć świadomość kontynuacji zobowiązań spółki, zawartych przez nią umów oraz historii podatkowej spółki.

Zalety i wady obu rozwiązań

Asset Deal

• Zalety:
  • kupujący może wybrać konkretne składniki majątku, które chce nabyć, co pozwala uniknąć przejęcia niechcianych zobowiązań;
  • możliwość indywidualnej wyceny aktywów;
  • z reguły niższe ryzyko podatkowe, ponieważ nie dochodzi do przejęcia całej historii podatkowej firmy.
• Wady:
  • proces może być bardziej skomplikowany, gdyż wymaga dokładnego określenia i przeniesienia poszczególnych składników majątkowych;
  • możliwość powstania dodatkowych obciążeń podatkowych, np. VAT.

Share Deal

• Zalety:
  • prostsza struktura prawna, kupujący przejmuje całe przedsiębiorstwo jako całość, wraz z jego kontraktami, licencjami i pracownikami. Ma to istotne znaczenie, jeżeli celem kupującego jest nie tylko nabycie określonych składników materialnych do prowadzenia działalności w danym obszarze, ale również wartości niematerialnych takich jak znak towarowy, historia danego podmiotu, klientela;
  • brak konieczności rozdzielania składników majątku i renegocjacji umów z kontrahentami. Nowi właściciele udziałów (akcji) spółki wstępują w sytuację „zastaną” m.in. kontynuują dotychczasowe umowy (co może mieć istotne znaczenie dla stałych współprac z pewnymi kontrahentami);
  • często korzystniejsze opodatkowanie, np. brak VAT w przypadku sprzedaży udziałów;
• Wady:
  • ryzyko przejęcia zobowiązań ukrytych, np. podatkowych, pracowniczych czy prawnych (które nie zostały ujawnione przez sprzedającego udziały). Z reguły przed nabyciem udziałów (akcji) rekomendowanym działaniem jest przeprowadzenie badania due dilligence, czyli badania prawnego, podatkowego i finansowego podmiotu nabywanego w celu identyfikacji ryzyk prawnych, podatkowych, finansowych, co ma istotny wpływ na atrakcyjność danego podmiotu, w tym cenę sprzedaży oraz możliwe środki zaradcze do podjęcia jeszcze przez dotychczasowych właścicieli spółki;
  • możliwie trudności w wycenie i negocjacjach dotyczących ceny udziałów oraz negocjowaniu warunków sprzedaży.

Kluczowe aspekty podatkowe i prawne

Wybór między Asset Deal a Share Deal wiąże się z różnymi skutkami podatkowymi i prawnymi. Kluczowymi aspektami, co do których należy mieć świadomość to:

• przy Asset Deal:
  • często konieczne jest rozliczenie podatku VAT, chyba że przedmiotem sprzedaży jest przedsiębiorstwa lub jego zorganizowana część (ZCP). Aspekt VAT może mieć znaczenie, bowiem VAT istotnie jest elementem cenotwórczym, w szczególności dla podatników, którzy prowadzą działalność zwolnioną z VAT (brak prawa do odliczenia);
  • podatnikiem jest spółka (podmiot), która sprzedaje składniki majątku, przedsiębiorstwo (lub jego zorganizowaną część). W tym przypadku dochód do opodatkowania stanowi różnica pomiędzy ceną sprzedaży składnika majątku, przedsiębiorstwa, ZCP a wartością podatkową tego aktywa, aktywów tworzących przedsiębiorstwo, ZCP;
• w przypadku transakcji typu Share Deal:
  • transakcja ta z reguły nie podlega opodatkowaniu VAT (opodatkowanie VAT transakcji na udziałach (akcjach) wystąpi tylko w wyjątkowych sytuacjach). Transakcja natomiast w zdecydowanej większości sytuacji będzie opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC), do którego uiszczenia obowiązany będzie kupujący;
  • dochód opodatkowany jest na poziomie udziałowca (lub akcjonariusza). To on sprzedaje udziały i tym samym osiąga dochód. Dla spółki, w której sprzedawane są udziały transakcja jest neutralna podatkowo;
• niemniej kluczowym aspektem prawnym i podatkowym, który każdy z inwestorów musi rozważyć wybierając pomiędzy Asset Deal a Share Deal jest kwestia odpowiedzialności za zobowiązania spółki oraz kontynuacja historii podatkowej spółki. Ryzyko poniesienia negatywnych skutków z tym związanych zasadniczo nie powstanie w przypadku transakcji Asset Deal, ponieważ często nabywany będzie wyłącznie konkretny składnik majątku. Inaczej jest sytuacja wygląda w przypadku transakcji Share Deal, w tym zakresie nowi wspólnicy de facto kontynuują działalność jednostki, której udziały (akcje) nabyli, przejmując nie jako ryzyko potencjalnej odpowiedzialności spółki za błędy poprzednich właścicieli, m.in. błędy podatkowe, które mogą skutkować m.in. obowiązkiem rozliczenia zaległości podatkowej powstałej wskutek nieprawidłowo prowadzonej księgowości podatkowej. Kluczowe jest w tym obszarze dokładne przeprowadzenie badania due diligence nabywanej spółki, które pozwala zidentyfikować ryzyka i określić, która forma transakcji będzie korzystniejsza.

Jak wybrać optymalną strukturę?

Na to pytanie nie da się jednoznacznie odpowiedzieć.

Transakcje typu Share deal są popularne w sytuacji, gdy prowadzenie działalności jest związane z uzyskiwaniem różnych zezwoleń np. w branży energetycznej. Zakup podmiotu „z uprawnieniami” dla wielu inwestorów przyspieszy proces „wejścia na rynek”.  Z drugiej strony transakcje Asset Deal mogą być popularne wśród inwestorów, którzy działają na określonym rynku od dłuższego czasu i dążą jedynie do zwiększenia swoich rozmiarów, zwiększenia możliwości produkcyjnych, a w szczególności w sytuacji.

Na samej płaszczyźnie podatkowej i z perspektywy sprzedawcy transakcja typu Asset Deal w praktyce może okazać się mniej korzystna niż transakcja Share Deal. Dochód ze zbycia przedsiębiorstwa opodatkowany jest bowiem raz na płaszczyźnie samej spółki, a następnie na płaszczyźnie dywidendy, którą otrzymują udziałowcy. Natomiast zbywając udziały, podatek dochodowy płaci jedynie wspólnik.

Bez względu na wybór odpowiedniej struktury transakcji, zarówno transakcje typu Asset Deal jaki i Share Deal często wykazują wysoki stopień skomplikowania, z tego względu, a w szczególności przy transakcjach typu Share Deal warto zadbać o wsparcie prawnika i doradcy podatkowego.

Autor

Mateusz Kowalski

Radca prawny, Senior Associate

Doradztwo podatkowe · Postępowania podatkowe · Fundacja rodzinna

Specjalizuje się w polskim i międzynarodowym prawie podatkowym, ze szczególnym uwzględnieniem podatków dochodowych (CIT, PIT) oraz kwestii opodatkowania transakcji transgranicznych. Posiada wieloletnie doświadczenie w świadczeniu kompleksowego doradztwa podatkowego, obejmującego przygotowywanie opinii prawno-podatkowych, wniosków o interpretacje indywidualne oraz przeprowadzanie przeglądów podatkowych.

Zobacz profil →