Kupując udziały spółki energetycznej, nie stajesz się osobiście stroną jej koncesji. Koncesjonariuszem pozostaje ta sama spółka. Sama zmiana wspólnika nie oznacza więc automatycznie obowiązku uzyskania nowej koncesji. Trzeba natomiast sprawdzić warunki decyzji, planowane zmiany danych spółki, ograniczenia umowne oraz to, czy transakcja podlega kontroli właściwego organu. Inaczej ocenia się zakup aktywów, a jeszcze inaczej połączenie spółek.
Przed ustaleniem daty zamknięcia odpowiedz na trzy pytania: kto będzie prowadził działalność po transakcji, na jakiej podstawie będzie ją wykonywał i które czynności trzeba zakończyć przed przejęciem kontroli. Badanie prawne, czyli due diligence, dostarcza informacji o ryzykach kupowanej spółki. Tutaj chodzi o przełożenie struktury transakcji i tych ustaleń na konkretne zgody, dokumenty oraz obowiązki.
Udziały, aktywa czy połączenie: trzy różne sytuacje
Zakup udziałów lub akcji, czyli share deal. Kupujący nabywa prawa udziałowe, natomiast spółka zachowuje własną osobowość prawną. Jeżeli poza zmianą właściciela nic się nie zmienia, nie dochodzi do przeniesienia koncesji między przedsiębiorcami. Ten wniosek wynika z odrębności spółki i wspólników, uregulowanej w art. 12 Kodeksu spółek handlowych, oraz podmiotowego charakteru koncesji, której dane określa art. 37 Prawa energetycznego. Nie oznacza to zwolnienia z obowiązków zapisanych w konkretnej decyzji lub umowie.
Zakup instalacji, przedsiębiorstwa albo części majątku, czyli asset deal. Zmienia się podmiot, który ma prowadzić działalność z wykorzystaniem kupionych aktywów. Nie można uznać, że umowa sprzedaży samej farmy przenosi koncesję jej dotychczasowego właściciela. Najpierw ustal, czy planowana działalność nabywcy wymaga koncesji zgodnie z art. 32 Prawa energetycznego, czy obejmuje ją jego obecna koncesja i czy istnieje szczególna podstawa przejścia uprawnienia. Dopiero wtedy można określić potrzebę uzyskania lub zmiany decyzji. Art. 55¹ i 55² Kodeksu cywilnego nie uzasadniają pominięcia przepisów szczególnych przy sprzedaży przedsiębiorstwa.
Połączenie spółek. Art. 494 § 1–2 KSH przewiduje sukcesję praw i obowiązków oraz przejście koncesji z dniem połączenia, chyba że ustawa lub decyzja koncesyjna stanowi inaczej. Dlatego trzeba przeczytać decyzję i sprawdzić ograniczenia ustawowe. Nie należy ani zakładać konieczności nowej koncesji w każdym połączeniu, ani traktować sukcesji jako bezwarunkowej. Osobno ustala się potrzebę ujawnienia zmienionych danych.
Co przeczytać w koncesji
Poproś o decyzję wraz ze wszystkimi zmianami. Porównaj oznaczenie przedsiębiorcy, przedmiot i zakres działalności, okres ważności oraz warunki jej wykonywania z planem po transakcji. Elementy te wynikają z art. 37 ust. 1 Prawa energetycznego. Sam numer koncesji w prezentacji sprzedającego nie odpowie, czy decyzja obejmuje planowany model działalności.
Następnie odczytaj obowiązki informacyjne i szczególne warunki decyzji. Ustal, czy plan obejmuje wyłącznie sprzedaż udziałów, czy także zmianę nazwy, siedziby, adresu, sposobu reprezentacji albo zakresu działalności. Każdą zmianę przyporządkuj do konkretnego przepisu lub punktu koncesji, zamiast tworzyć jedno ogólne „zgłoszenie przejęcia”.
Art. 37 ust. 2c przewiduje siedmiodniowy termin na wniosek o zmianę koncesji przy zmianie danych wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 7 oraz ust. 2a, m.in. oznaczenia podmiotu, siedziby, adresu, KRS i NIP. Nie jest to uniwersalny termin zgłaszania każdej sprzedaży udziałów. Z kolei art. 37a dotyczy określonych zmian struktury kapitału spółek wytwarzających paliwa ciekłe lub obracających paliwami ciekłymi, także z zagranicą. Jego progów i terminów nie można przenosić na każdą spółkę posiadającą farmę fotowoltaiczną.
Umowy mogą wymagać działania mimo zachowania koncesji
Sprawdź umowy finansowania, sprzedaży energii, dzierżawy i inne kontrakty istotne dla działalności. Klauzula zmiany kontroli, często nazywana change of control, może przewidywać zgodę kontrahenta, zawiadomienie lub określone skutki braku zgody. Zakres wynika z treści umowy, w granicach swobody umów z art. 353¹ KC. Nie istnieje jedna klauzula obowiązująca we wszystkich PPA czy umowach kredytowych.
Przeczytaj definicję kontroli: może obejmować zmianę bezpośredniego wspólnika, ale także zdarzenie na wyższym poziomie grupy. Ustal moment uruchamiający obowiązek, adresata, formę dokumentu i dowód jego doręczenia. Sama informacja sprzedającego, że „bank wie o transakcji”, nie zastępuje dokumentu wymaganego umową.
Przy zakupie aktywów oddziel przeniesienie wierzytelności od przejęcia zobowiązań. Art. 509 KC określa zasady przelewu wierzytelności i jego ograniczenia, a art. 519 KC reguluje przejęcie długu, w tym wymagane zgody. Zestawienie umów powinno wskazywać, na jakiej podstawie nabywca stanie się ich stroną. Nie wystarczy zbiorczy zapis, że przejmuje „wszystkie kontrakty”.
Czy potrzebne jest zgłoszenie koncentracji albo kontrola inwestycji?
Zakup spółki energetycznej nie zawsze podlega zgłoszeniu Prezesowi UOKiK. Najpierw trzeba ustalić, czy dochodzi do koncentracji, następnie zbadać obroty oraz wyłączenia. Art. 13 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje progi przekraczające 1 mld euro obrotu światowego albo 50 mln euro obrotu w Polsce. Obliczenia wymagają zastosowania art. 16, a wyłączenia, m.in. dotyczące niewielkiego obrotu przejmowanego przedsiębiorcy lub transakcji wewnątrz grupy, określa art. 14. Cena zakupu udziałów nie zastępuje obrotu. Jeżeli zgłoszenie jest wymagane, art. 97 nakazuje wstrzymać dokonanie koncentracji do decyzji lub upływu właściwego terminu ustawowego.
Kontrola na podstawie ustawy o kontroli niektórych inwestycji to osobne zagadnienie. Trzeba rozróżnić ochronę podmiotów umieszczonych w wykazie wydanym na podstawie art. 4 oraz mechanizm z art. 12a–12k. W tym drugim znaczenie mają działalność i przychody podmiotu chronionego, zakres nabywanych praw, pochodzenie inwestora oraz struktura kontroli. Definicja państwa członkowskiego obejmuje tu również OECD, dlatego skrót „inwestor spoza EOG zawsze potrzebuje zgody” jest błędny.
Kwalifikację przeprowadź przed podpisaniem wiążących dokumentów. Przepisy art. 5 i 12f przewidują sytuacje wymagające zawiadomienia już przed zawarciem umowy zobowiązującej. Odłożenie całej analizy do dnia zamknięcia może być zbyt późne. Wynik badania UOKiK nie zastępuje wyniku badania kontroli inwestycji.
Dokumenty i kolejność decyzji
Przygotuj materiały, które pozwolą zbudować harmonogram:
- schemat transakcji i grupy przed oraz po zakupie, aby ustalić tożsamość koncesjonariusza i zmianę kontroli;
- koncesję, decyzje zmieniające i korespondencję z URE, aby ustalić zakres uprawnienia i obowiązki;
- umowę spółki, księgę udziałów i projekt dokumentów transakcyjnych, aby sprawdzić ograniczenia zbycia oraz czynności korporacyjne;
- kluczowe umowy z aneksami, aby ustalić zgody, zawiadomienia i warunki dalszego wykonywania;
- informacje o działalności, obrotach i strukturze inwestora, aby ocenić właściwe mechanizmy kontroli.
W spółce z o.o. umowa spółki może ograniczać zbycie udziałów lub uzależniać je od zgody, zgodnie z art. 182 KSH. Po przejściu udziałów trzeba zawiadomić spółkę i przedstawić dowód czynności; art. 187 wiąże z otrzymaniem tych dokumentów skuteczność przejścia wobec spółki. Art. 188 określa obowiązki zarządu dotyczące księgi udziałów i nowej listy wspólników składanej sądowi rejestrowemu. Nie należy utożsamiać tych czynności z przeniesieniem koncesji.
Najpierw rozstrzygnij strukturę i wymagania poprzedzające podpisanie. Następnie wpisz do dokumentów transakcyjnych uzgodnione warunki zamknięcia i sposób potwierdzenia ich spełnienia. Na końcu przygotuj listę czynności po transakcji: odpowiedzialną osobę, podstawę obowiązku, termin i potwierdzenie wykonania. Dla każdej pozycji zachowaj dowód, zamiast oznaczać ją jako zakończoną po samym wysłaniu projektu do podpisu.
Poproś o wycenę
Opisz planowaną zmianę właścicielską, działalność spółki, harmonogram i oczekiwany rezultat. Możesz napisać bez kompletu dokumentów na kancelaria@hww.pl z tematem „Wycena: Zmiana właściciela spółki energetycznej” lub skorzystać z przygotowania wiadomości do wyceny.
Konsultacja nie jest wymagana do wyceny; pozostaje osobną opcją. Zakres i wynagrodzenie uzgadniamy przed rozpoczęciem pracy. Koszt ewentualnej odrębnej analizy potrzebnej do wyceny również uzgadniamy wcześniej. Analiza podatkowa stanowi osobny zakres.
Najczęstsze pytania
Czy można kupić udziały, a formalności zostawić na później?
Tylko te, które zgodnie z właściwym przepisem lub umową wykonuje się po transakcji. Uprzedniej zgody lub zawiadomienia nie należy zastępować zobowiązaniem do późniejszego uzupełnienia dokumentów.
Czy badanie prawne obejmuje wykonanie wszystkich zgłoszeń?
Zakres trzeba uzgodnić. Raport due diligence może wskazać obowiązek, ale przygotowanie i złożenie dokumentów oraz obsługa postępowania to odrębne czynności. Warto ustalić ich wykonawcę przed zamknięciem.
Czy zmiana właściciela usuwa wcześniejsze problemy spółki?
Przy sprzedaży udziałów spółka pozostaje tym samym podmiotem. Zakup nie oznacza rozpoczęcia jej działalności od nowa. Ustalenia badania ryzyk powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji o zakupie i dokumentach transakcyjnych.
Podstawy prawne
Stan sprawdzonych przepisów: 9.09.2026. Prawo energetyczne, art. 32 i 37–37a; KSH, art. 12, 182, 187–188 i 494; KC, art. 55¹–55², 353¹, 509 i 519; ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, art. 13–16 i 97; ustawa o kontroli niektórych inwestycji, art. 4–5 i 12a–12k.
Informacja kancelarii, poza treścią artykułu.
Masz sprawę z prawa energetycznego lub OZE?
Od tego pytania zaczyna się większość rozmów z prawnikiem. Konsultacja jest płatna, 600 zł netto (738 zł brutto). Płacisz za realną poradę: powiemy, czy masz problem prawny, co da się z nim zrobić i ile to mniej więcej kosztuje. Na nic dalej Cię to nie wiąże, a przepisy zostaw nam, od tego jesteśmy.
- 1 Rozmowa
Mówisz, co się dzieje, własnymi słowami.
- 2 Co dalej
Powiemy, jakie masz wyjścia i ile to kosztuje.
- 3 Działamy
Dajesz zielone światło i sprawa jest nasza.
Specjalizuje się w korporacyjnej obsłudze podmiotów gospodarczych oraz ochronie danych osobowych. Wspomaga klientów kancelarii w przygotowywaniu wszelkiej dokumentacji korporacyjnej, w tym w rejestracji spółek handlowych oraz w dalszej rejestracji zmian, a także udziela bieżącego i kompleksowego doradztwa w zakresie prowadzonej działalności. Zapewnia doradztwo w przeprowadzaniu procesów transformacyjnych spółek handlowych, w tym w procesach przekształceń i połączeń. Przygotowuje oraz opiniuje umowy, regulaminy i…
Zobacz profil →Nie przegap kolejnej analizy
Co miesiąc najważniejsze nowelizacje i ich praktyczne skutki dla biznesu, zebrane i zinterpretowane przez prawników HWW.
